İklim krizi yalnızca sıcaklıkları yükseltmekle kalmıyor, aynı zamanda bazı bulaşıcı hastalıkların yayılma koşullarını da değiştiriyor. Türkiye'de 15 farklı kemirgen türünde tespit edilen hantavirüs, özellikle yağış düzenlerindeki farklılaşma ve ekosistem dönüşümleri nedeniyle yeni risk alanları oluşturuyor. Uzmanlar, virüsün ölüm oranının yüzde 50 civarında olduğuna dikkat çekiyor ve halkı bilinçlendirme çağrısı yapıyor.
Hantavirüs nedir ve nasıl bulaşır?
Hantavirüs, kemirgenlerin idrar, dışkı ve tükürükleriyle çevreye saçılan ve insanlara aerosol yoluyla bulaşan bir virüs ailesidir. Enfekte kemirgenlerin dışkılarının kuruyarak toz haline gelmesi, virüsün solunmasına yol açar. Ayrıca virüsün bulaştığı yiyeceklerin tüketilmesi veya enfekte hayvanların ısırması da bulaşma yolları arasında sayılır. Hastalık, hafif grip benzeri semptomlardan, akciğer ve böbrek yetmezliğine kadar değişen ciddi tablolara yol açabilir. Özellikle Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) ve Hemorajik Ateşli Böbrek Sendromu (HFRS) en tehlikeli formlarıdır.
Türkiye'deki durum ve risk faktörleri
Ankara Üniversitesi'nden virologların yürüttüğü araştırmalar, Türkiye'de 15 kemirgen türünün hantavirüs taşıdığını ortaya koydu. Bu türler arasında tarla faresi, ev faresi ve bazı sıçan türleri bulunuyor. Özellikle Karadeniz Bölgesi, İç Anadolu ve Doğu Anadolu'da yapılan saha çalışmalarında virüsün yaygınlığı tespit edildi. İklim değişikliğine bağlı olarak yağış rejimlerinin değişmesi, kemirgen popülasyonlarını artırırken, tarım alanlarının genişlemesi de insan-kemirgen temasını artırıyor. Uzmanlar, özellikle kırsal alanlarda yaşayan çiftçiler, avcılar ve kampçılar için riskin yüksek olduğunu belirtiyor.
Korunma yolları ve alınması gereken önlemler
Hantavirüsten korunmak için kemirgenlerle teması en aza indirmek esastır. Evlerde ve depolarda kemirgen kontrolü sağlanmalı, yiyecekler kapalı kaplarda saklanmalıdır. Temizlik sırasında toz kaldırmamak için ıslak yöntemler kullanılmalı, maske takılmalıdır. Halk sağlığı uzmanları, özellikle kırsal alanlarda fare dışkısı görülen yerlerde dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, ellerin sık sık yıkanması, kemirgenlerin bulunabileceği ahır, samanlık gibi alanlarda çalışırken eldiven ve maske kullanılması öneriliyor.
Uzman yorumu: Tedbirler önemli
Hantavirüs, dünya genelinde ciddi salgınlara yol açmış bir hastalık. Türkiye'deki vaka sayıları sınırlı olsa da, iklim değişikliği ve ekosistem dönüşümleri nedeniyle önümüzdeki yıllarda artış bekleniyor. Özellikle son 10 yılda Avrupa'da rapor edilen hantavirüs vakalarındaki artış, Türkiye için de bir uyarı niteliği taşıyor. Alınacak basit önlemler, hastalığın yayılmasını engellemede kritik rol oynuyor. Halk sağlığı kurumlarının bu konuda farkındalık çalışmaları yapması ve risk gruplarını bilgilendirmesi büyük önem taşıyor.
