Hamas Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye, Gazze Şeridi'nde İsrail'in saldırılarının yoğunlaşması ve Ekim 2023'ten bu yana bölgede derinleşen insani krizi, bölgesel ve uluslararası arabulucularla gerçekleştirdiği görüşmelerde ele aldı. Hamas'tan yapılan yazılı açıklamaya göre el-Hayye, Katar ve Mısırlı yetkililerle telefon görüşmeleri yaparak son gelişmeleri değerlendirdi.
İsrail saldırıları ve insani kriz masada
Görüşmelerde, İsrail ordusunun Gazze'nin kuzeyinde ve güneyinde sürdürdüğü askeri operasyonlar, sivil kayıplar ve yerinden edilmiş Filistinlilerin durumu gündeme geldi. Hamas yetkilileri, saldırıların hastaneler, okullar ve sivil altyapıyı hedef aldığını, bölgede yaşayan 2 milyonun üzerinde insanın temel gıda, su, ilaç ve yakıta erişiminin engellendiğini belirtti. Uluslararası yardım kuruluşları da Gazze'ye yeterli insani yardımın ulaştırılamadığı konusunda uyarıyor.
El-Hayye, arabuluculara Hamas'ın ateşkes konusundaki tutumunu iletti. Hamas, kapsamlı bir ateşkes sağlanmadan rehinelerin serbest bırakılmayacağını ve İsrail'in saldırılarının durdurulması gerektiğini yineledi. Ayrıca, insani yardımların kesintisiz ve güvenli bir şekilde Gazze'ye ulaştırılması için uluslararası topluma çağrıda bulunuldu.
Uluslararası arabuluculuk çabaları
Katar ve Mısır, İsrail ile Hamas arasında dolaylı müzakereleri yürütüyor. ABD ve diğer batılı ülkeler de sürece destek veriyor. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik ve karşılıklı suçlamalar nedeniyle kalıcı bir ateşkes bir türlü sağlanamıyor. Son haftalarda Katar'ın başkenti Doha'da ve Mısır'ın başkenti Kahire'de yapılan görüşmelerden somut bir sonuç çıkmadı.
Birleşmiş Milletler ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, Gazze'deki insani durumun her geçen gün daha da kötüleştiğini raporluyor. Dünya Sağlık Örgütü, bölgedeki sağlık sisteminin çökmek üzere olduğunu, salgın hastalık riskinin arttığını bildirdi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, acil ateşkes çağrısını yineledi.
Hamas'ın açıklamasında, el-Hayye'nin arabuluculara Gazze halkının yaşadığı zorlukları ayrıntılı olarak aktardığı ve İsrail'in saldırılarının durdurulması için uluslararası baskının artırılması gerektiğini vurguladığı ifade edildi. Görüşmelerde ayrıca, Gazze'nin yeniden inşası ve insani yardımların dağıtımı için mekanizmalar tartışıldı.
Ekonomik ve insani boyut
Gazze'deki çatışma, bölge ekonomisini de derinden etkiledi. İsrail'in Gazze'ye uyguladığı abluka nedeniyle ticaret durma noktasına geldi, işsizlik rekor seviyeye ulaştı. Mısır ve İsrail arasındaki sınır kapılarından yapılan yardım sevkiyatları ise ihtiyacın çok altında kalıyor. Uluslararası para kuruluşları, savaşın Gazze ekonomisine verdiği zararın on milyarlarca doları bulduğunu tahmin ediyor.
Hamas'ın arabulucularla görüşmeleri, sadece askeri ve insani değil, aynı zamanda ekonomik bir çözüm arayışını da içeriyor. Gazze'nin yeniden imarı için uluslararası fonların serbest bırakılması ve sınırların açılması talepleri dile getiriliyor.
Öte yandan, İsrail hükümeti Hamas'ın taleplerini kabul etmeyeceğini açıkladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, askeri operasyonların hedeflerine ulaşana kadar devam edeceğini söyledi. Bu durum, arabuluculuk çabalarının önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Gazze'deki savaş, Orta Doğu'da gerilimi artırdı. Lübnan Hizbullah'ı ile İsrail arasında sınır çatışmaları yaşanıyor, Kızıldeniz'de Husi saldırıları nedeniyle küresel ticaret olumsuz etkileniyor. Petrol fiyatları dalgalanıyor, bölge ülkeleri ekonomik baskı altında.
Uluslararası toplum, iki devletli çözüm için çağrılarını sürdürüyor ancak taraflar arasındaki uçurum her geçen gün büyüyor. Hamas'ın arabulucularla görüşmeleri, diplomatik bir çıkış yolu arandığını gösteriyor ancak somut adımların atılması için daha fazla çabaya ihtiyaç var.
Sonuç olarak, Gazze'deki insani kriz derinleşirken, Hamas ve arabulucular arasındaki temaslar devam ediyor. Ancak ateşkes ve insani yardım konusunda ilerleme sağlanamaması, bölgede daha fazla acı ve yıkım riskini beraberinde getiriyor. Uluslararası kamuoyunun baskısı ve diplomatik girişimler, savaşın seyrini değiştirebilir ancak şu an için belirsizlik hâkim.
