Hamas, Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik varılan mutabakata bağlı olduğunu ve Birleşmiş Milletler (BM) Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov'dan resmi bir yanıt beklediğini bildirdi. Hamas'ın üst düzey yetkilileri tarafından yapılan açıklamada, taraflar arasında sürdürülen dolaylı görüşmelerde ikinci aşamanın çerçevesinin büyük ölçüde belirlendiği ancak nihai onay için uluslararası arabulucuların devreye girmesi gerektiği vurgulandı.
Mladenov'un Rolü ve Beklentiler
BM'nin bölgedeki özel temsilcisi olarak görev yapan Nickolay Mladenov, uzun süredir Gazze'de kalıcı bir ateşkesin sağlanması ve insani krizin hafifletilmesi için yoğun diplomatik çaba sarf ediyor. Hamas sözcüsü tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Mladenov'un bugüne kadar gösterdiği çabayı takdir ediyoruz. Ancak ateşkesin ikinci aşamasının uygulanabilmesi için tarafların resmi taahhütlerinin netleştirilmesi şart. Bu bağlamda kendisinden somut bir yanıt bekliyoruz" ifadelerine yer verildi.
Açıklamada ayrıca, ikinci aşama kapsamında refah kapısının kalıcı olarak açılması, elektrik ve su altyapısının iyileştirilmesi, binlerce evin yeniden inşası ve istihdam yaratacak ekonomik projelerin hayata geçirilmesi gibi konuların masada olduğu belirtildi. Hamas, bu adımların hayata geçirilmesinin bölgede kalıcı istikrarın ön koşulu olduğunu savunuyor.
İkinci Aşama Müzakerelerinde Kilit Konular
Hamas'ın açıklamasına göre, ikinci aşama müzakerelerinde üzerinde uzlaşılan temel başlıklar şunlar:
- Refah Sınır Kapısı'nın yedi gün 24 saat esasına göre açık tutulması ve Mısır yönetimiyle koordineli işleyişin sağlanması
- Gazze'deki elektrik santralinin kapasitesinin artırılması ve bölgenin günde en az 16 saat elektrik alabilmesi için yakıt tedarikinin güvence altına alınması
- Su arıtma tesislerinin modernizasyonu ve temiz suya erişimin yaygınlaştırılması
- Savaş nedeniyle hasar gören 20 binin üzerinde konutun yeniden inşası için uluslararası fonların harekete geçirilmesi
- Üretim tesislerinin yeniden faaliyete geçmesi ve genç işsizlere yönelik mesleki eğitim programlarının başlatılması
Bu maddelerin uygulanmasına yönelik takvimin ise tarafların ortak çalışmasıyla belirleneceği kaydedildi. Ancak Hamas yetkilileri, İsrail tarafının bazı güvenlik endişeleri nedeniyle özellikle sınır kapısı ve deniz yetki alanı konularında çekimser kaldığını, bu nedenle sürecin yavaş ilerlediğini kabul etti.
Bölgesel ve Uluslararası Bağlam
Hamas'ın bu açıklaması, bölgede tansiyonun yeniden yükseldiği bir döneme denk geldi. Son haftalarda Gazze sınırında yaşanan çatışmalar ve İsrail'in Lübnan'a yönelik operasyonları, ateşkesin kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. Öte yandan, Mısır'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlanması, bölgesel aktörlerin de sürece dahil olduğunu gösteriyor.
BM Güvenlik Konseyi'nin 2720 sayılı kararı uyarınca oluşturulması planlanan Gazze İnsani Yardım Mekanizması'nın hâlâ tam anlamıyla işletilememesi ise uluslararası toplumun eleştirilerine neden oluyor. Bu mekanizmanın kurulması, ikinci aşamanın en kritik unsurlarından biri olarak görülüyor.
Değerlendirme
Hamas'ın mutabakata bağlılık vurgusu, müzakere masasında kalmak istediğinin bir işareti. Ancak taraflar arasındaki güven eksikliği, somut adımların atılmasını geciktiriyor. İkinci aşamanın başarısı, büyük ölçüde arabulucuların tarafları gerçekçi uzlaşılara zorlama becerisine bağlı. Aksi takdirde Gazze'de insani koşulların daha da kötüleşmesi ve yeni bir çatışma dalgasının yaşanması kaçınılmaz görünüyor.
