İstanbul'un tarihi semtlerinden biri olan ve Haliç'e bakan Miralay Nazım Bey Sokağı'nda yer alan bir taş, yanlış anlaşılmalar sonucu adeta mezara dönüştü. Sokağın köşesinde bulunan ve üzerindeki yazıların büyük kısmı toprağa gömülmüş olan taş, kimliği belirsiz kişilerce yeşile boyanmış. Açıkta kalan kısmında birkaç satır yazı bulunan taşı görenler, bunun bir mezar taşı olduğunu düşünerek üzerini yeşil boya ile kaplamış. Oysa taşın üzerindeki yazılar, bunun bir çeşme olduğunu gösteriyor.
Tarihi Taşın Üzerindeki Yazılar Ne Anlatıyor?
Taşın açıkta kalan yüzeyinde yer alan yazılar, dikkatli bakıldığında bir çeşmeye ait olduğunu kanıtlar nitelikte. Yazılarda, hayırsever bir kişi tarafından yaptırılan çeşmenin kitabesi olduğu anlaşılıyor. Ancak yıllar içinde toprağa gömülen taşın büyük bölümü kaybolmuş durumda. Üzerindeki yeşil boya ise, taşı mezar taşı zanneden duyarlı vatandaşların bir nevi saygı göstergesi olarak yapılmış olabilir. Bu yanlış algı, tarihi bir eserin üzerini örtmüş ve gerçek kimliğini gizlemiş durumda.
Bölge sakinleri, taşın uzun yıllardır orada olduğunu ve zaman zaman çevre düzenlemeleri sırasında zarar gördüğünü belirtiyor. Ancak son dönemde yapılan boyama işlemi, taşın üzerindeki tarihi dokuyu daha da görünmez kılmış. Uzmanlar, bu tür tarihi kalıntıların korunması gerektiğini vurgularken, yanlış müdahalelerin eserlere zarar verdiğine dikkat çekiyor.
Çeşme mi, Mezar mı? Yanlış Anlaşılmanın Anatomisi
Taşın mezar taşı sanılmasının en büyük nedeni, üzerindeki yazının silik ve kısmen toprak altında kalması. Osmanlı döneminde yapılan çeşmelerin kitabeleri genellikle mermer veya taş üzerine işlenir ve zamanla aşınır. Bu taşın da benzer şekilde yıprandığı ve okunaksız hale geldiği görülüyor. Vatandaşların taşı mezar olarak algılaması, üzerine yeşil boya sürmelerine yol açmış. Oysa yeşil renk, İslam kültüründe mezarlıklarda sıkça kullanılan bir renk değil; daha çok çevre düzenlemelerinde tercih ediliyor. Bu durum, taşın üzerindeki yazıların okunamamasından kaynaklanan bir yanılgıyı gözler önüne seriyor.
Tarihi çeşmelerin kitabeleri, genellikle yapım tarihi, banisi ve çeşmenin adını içerir. Bu taşın üzerindeki yazıların bir kısmı hala seçilebiliyor ve çeşmenin bir hayırsever tarafından yaptırıldığına dair ipuçları veriyor. Ancak detaylı bir inceleme yapılmadan kesin bir sonuca varmak güç. Bölgede yaşayanlar, taşın daha önce de farklı amaçlarla kullanıldığına dair söylentiler olduğunu aktarıyor.
Tarihi Eserlerin Korunması ve Bilinçlendirme İhtiyacı
Bu olay, tarihi eserlerin korunması konusunda toplumsal bilincin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösteriyor. Yanlış müdahaleler, farkında olmadan tarihi dokunun kaybolmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, bu tür taşların üzerindeki yazıların temizlenerek okunabilir hale getirilmesi ve doğru bilgilendirme panolarıyla halkın bilinçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, belediyelerin ve ilgili kurumların tarihi eser envanterini güncelleyerek bu tür yapıları tespit etmesi ve koruma altına alması öneriliyor.
Miralay Nazım Bey Sokağı'ndaki bu taş, aslında İstanbul'un zengin tarihine tanıklık eden küçük bir parça. Haliç'in kıyısında, günlük hayatın akışı içinde fark edilmeden duran bu taş, doğru bir yaklaşımla gün yüzüne çıkarılmayı bekliyor. Yanlış boyama, belki de onu daha da dikkat çekici hale getirdi ve tarihine sahip çıkılması gerektiğini hatırlattı.
