Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yaş meyve ve sebze ticaretinde köklü değişiklikler içeren yeni yasal düzenlemenin hazırlandığını açıkladı. Vatandaşın sofrasındaki fiyat artışlarına karşı yürütülen denetimlerin ardından gelen düzenleme, hal zincirindeki aracı sayısını azaltmayı, üretici birliklerini teşvik etmeyi ve tüm süreci kayıt altına almayı amaçlıyor. Bakan Bolat, düzenlemenin kısa süre içinde Meclis gündemine gelmesinin beklendiğini belirtti.
Aracılık sistemi değişiyor
Yeni düzenlemenin merkezinde, üretici ile tüketici arasındaki uzun tedarik zincirinin kısaltılması yer alıyor. Mevcut sistemde bir ürün, tarladan market rafına gelene kadar birden fazla komisyoncu, toptancı ve aracıdan geçiyor. Her el değiştirdiğinde fiyat artıyor. Bakanlık, bu zinciri sadeleştirerek üreticinin ürününü doğrudan pazara sunmasını veya kooperatifler aracılığıyla satmasını kolaylaştıracak.
Bakan Ömer Bolat, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Üretici birliklerini ve kooperatifleri destekleyerek aracı sayısını azaltacağız. Böylece hem üretici hak ettiği geliri elde edecek hem de tüketici daha uygun fiyata ürün alacak” dedi. Bolat, ayrıca tüm alım-satım işlemlerinin elektronik ortamda kayıt altına alınacağını ve kayıt dışı ticaretin önüne geçileceğini vurguladı.
Fiyat istikrarı için denetimler sürecek
Ticaret Bakanlığı, son aylarda gıda fiyatlarındaki fahiş artışlara karşı denetimlerini sıklaştırmıştı. Hal komisyoncuları ve market zincirlerine yönelik cezai işlemler uygulanmıştı. Yeni yasal düzenleme, bu denetimlerin kalıcı hale gelmesini sağlayacak. Bakanlık, fiyat dalgalanmalarını önlemek için bir erken uyarı sistemi kurmayı da planlıyor.
Düzenlemenin bir diğer ayağı ise üretici birliklerinin güçlendirilmesi. Tarım satış kooperatifleri ve birlikleri, ürünlerini doğrudan zincir marketlere veya ihracatçılara satabilecek. Böylece üretici, aracıya bağımlı olmaktan kurtulacak. Bakanlık, bu birliklere düşük faizli kredi ve depolama desteği de sağlayacak.
Piyasa aktörleri ne düşünüyor?
Hal esnafı ve komisyoncular, düzenlemenin kendilerini zor durumda bırakabileceğini savunuyor. Ancak Bakanlık, aracıların tamamen ortadan kalkmayacağını, sadece gereksiz aracılık faaliyetlerinin önleneceğini belirtiyor. Tüketici dernekleri ise düzenlemeyi olumlu karşılıyor ve bir an önce hayata geçirilmesini talep ediyor.
Uzmanlara göre, aracı sayısının azalması kısa vadede fiyatları düşürebilir; ancak uzun vadede arz-talep dengesi ve iklim koşulları belirleyici olacak. Yeni düzenlemenin tarım politikalarıyla bütünleşik yürütülmesi gerektiği ifade ediliyor.
Yasal süreç ve takvim
Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı taslak, önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulacak. Meclis’te kabul edilmesi halinde yeni dönem, 2025 yılı başında yürürlüğe girecek. Bakan Bolat, “Bu düzenleme sadece bir yasal metin değil, aynı zamanda bir zihniyet değişimidir. Üreticiyi merkeze alan bir ticaret anlayışını yerleştireceğiz” diye konuştu.
Düzenlemenin detayları henüz netleşmemiş olsa da, hal kanununda yapılacak değişikliklerin sektörde geniş yankı uyandıracağı kesin. Önümüzdeki günlerde Bakanlık yetkilileri, sektör temsilcileriyle bir araya gelerek görüş alışverişinde bulunacak.
Sonuç olarak, yaş meyve sebze ticaretinde aracıların azaltılması ve kayıt dışılığın önlenmesi, hem üretici hem tüketici için umut verici bir adım. Ancak başarı, uygulamadaki kararlılığa ve denetim mekanizmalarının etkinliğine bağlı. Fiyat istikrarı için atılan bu adımın, tarım sektörünün diğer sorunlarına da çözüm olması bekleniyor.
