Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eski Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan ekmeklik buğday alım fiyatındaki yıllık yüzde 22,2'lik artışın mevcut enflasyonist ortamda sınırlı kaldığını belirterek, bu durumun bu yıl için erken seçim olasılığını oldukça düşürdüğünü savundu. Kara, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, buğday fiyatındaki mütevazı artışın hükümetin seçim ekonomisi uygulamaktan kaçındığının bir işareti olduğunu ifade etti.
Buğday fiyatı ve seçim sinyali
TMO, 2024 yılı ekmeklik buğday alım fiyatını ton başına 9 bin 250 lira olarak belirledi. Geçen yıl aynı dönemde fiyat 7 bin 570 liraydı. Nominal artış yüzde 22,2 olurken, yıllık enflasyonun yüzde 65 civarında olduğu düşünüldüğünde reel olarak bir düşüş yaşandı. Prof. Dr. Kara, bu durumun, iktidarın seçim öncesi popülist hamleler yapmak yerine ekonomik istikrarı öncelediğini gösterdiğini belirtti. Kara, "Geçmiş yıllarda seçim yaklaştığında buğday fiyatlarında yüksek oranlı artışlar görülürdü. Bu yılki artışın enflasyonun oldukça altında kalması, erken seçim olasılığını neredeyse sıfıra indiriyor" dedi.
Ekonomik göstergeler ve seçim takvimi
Türkiye'de son yerel seçimler Mart 2024'te yapıldı. Bir sonraki cumhurbaşkanlığı ve genel seçimlerin 2028'de yapılması planlanıyor. Ancak muhalefet partileri ve bazı ekonomistler, artan enflasyon ve ekonomik zorluklar nedeniyle erken seçim çağrılarını sıklaştırmıştı. Prof. Dr. Kara'nın analizi, hükümetin ekonomik önceliklerini seçim kaygılarının üzerinde tuttuğu şeklinde yorumlandı. Kara, ayrıca Merkez Bankası'nın faiz politikası ve kamu maliyesi disiplininin de erken seçim beklentilerini azalttığını vurguladı. "Hükümet, enflasyonla mücadelede kararlı bir duruş sergiliyor. Bu, seçim ekonomisinin rafa kalktığı anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.
Uzmanlar ne diyor?
Ekonomistler, buğday fiyatlarının sadece çiftçi gelirini değil, aynı zamanda enflasyon beklentilerini ve kamu harcamalarını da etkilediğine dikkat çekiyor. Yüksek alım fiyatları, bütçe açığını büyütebilirken, düşük fiyatlar ise üreticiyi zor durumda bırakıyor. Prof. Dr. Kara'nın yorumu, bu dengeyi seçim hesaplarından uzak bir şekilde kurulduğuna işaret ediyor. İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mahmut Akın, "Buğday fiyatları siyasi bir gösterge olarak kullanılabilir. Hakan Kara'nın tespiti, iktidarın enflasyonla mücadelede popülizme sapmadığını gösteriyor. Ancak bunun kalıcı olup olmadığını görmek için önümüzdeki ayları beklemek gerekiyor" dedi.
Bağımsız değerlendirme
Prof. Dr. Hakan Kara'nın buğday fiyatı üzerinden erken seçim çıkarımı, ekonomik verilerin siyasi kararlarla ilişkisini anlamak açısından önemli bir analiz sunuyor. Türkiye'de geçmişte seçim dönemlerinde tarım ürünlerine yüksek taban fiyatlar açıklanması yaygın bir uygulamaydı. Mevcut durumda bu geleneğin bozulması, hükümetin ekonomik disipline öncelik verdiği yönünde okunabilir. Ancak enflasyonun hala yüksek seyretmesi ve çiftçi kesiminin tepkileri, bu politikanın sürdürülebilirliğini sorgulatıyor. Erken seçim olasılığı düşük görünse de, ekonomideki olası bir bozulma veya siyasi gelişmeler bu tabloyu değiştirebilir.
