Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Irak'ın ülkedeki silahlı grupları silahsızlandırmaya yönelik yol haritasının hayata geçirilmesi durumunda Başika Üssü'ndeki Türk askeri varlığının kademeli olarak azaltılacağını bildirdi. Fidan, bu açıklamayı Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yaptı. Görüşmede ikili ilişkiler, güvenlik işbirliği ve bölgesel gelişmeler ele alındı.
Başika Üssü ve Türk Varlığı
Başika Üssü, Musul'un kuzeyinde yer alan ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Irak'taki eğitim ve danışmanlık faaliyetleri için kullandığı bir askeri üs olarak biliniyor. Türkiye, 2015 yılından bu yana üste konuşlandırılmış birlikler bulunduruyor. Irak hükümeti zaman zaman bu varlığı protesto etmiş ve egemenliğine aykırı olduğunu savunmuştu. Son dönemde Irak, silahlı grupların silahsızlandırılması konusunda bir yol haritası açıklamış durumda. Fidan, bu yol haritasının uygulanmasının Başika'daki Türk varlığının geleceğini doğrudan etkileyeceğini belirtti.
Fidan, "Irak'ın silahlı grupları silahsızlandırma yol haritası hayata geçtiği ölçüde, biz de Başika'daki varlığımızı kademeli olarak azaltacağız" dedi. Bu açıklama, Türkiye'nin Irak'taki askeri varlığını gözden geçirmeye hazır olduğunu gösteriyor. Ancak Fidan, sürecin karşılıklı güven ve işbirliği çerçevesinde ilerlemesi gerektiğini vurguladı.
Irak'ın Silahsızlandırma Yol Haritası
Irak hükümeti, ülke genelinde faaliyet gösteren silahlı grupların silahsızlandırılması için kapsamlı bir plan üzerinde çalışıyor. Bu plan, grupların entegrasyonunu veya dağıtılmasını içeriyor. Irak Başbakanı Sudani, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, silahlı grupların devlet kontrolü dışında hareket etmesine izin verilmeyeceğini söylemişti. Ancak bazı grupların siyasi ve askeri yapılanmaları nedeniyle sürecin zorlu geçmesi bekleniyor. Türkiye, Irak'ın istikrarını ve toprak bütünlüğünü desteklediğini yineleyerek, PKK gibi terör örgütlerine karşı mücadelede işbirliğine açık olduğunu belirtiyor.
Başika Üssü, Türkiye'nin Irak'taki askeri eğitim faaliyetleri için stratejik bir noktada bulunuyor. Üs, aynı zamanda DEAŞ ile mücadelede de kullanılmıştı. Türkiye, bu üs sayesinde bölgedeki gelişmeleri yakından takip edebiliyor ve yerel güçlere eğitim verebiliyor. Irak merkezi hükümeti ise üssün varlığından rahatsızlık duyduğunu defalarca dile getirmişti. Fidan'ın açıklaması, iki ülke arasındaki bu anlaşmazlığı çözme yolunda bir adım olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Uluslararası Boyut
Türkiye'nin Başika'daki varlığı sadece Irak ile ikili ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel dengeleri de etkiliyor. İran, Başika'daki Türk varlığına karşı çıkmış ve zaman zaman konuyu gündeme getirmişti. ABD ise Irak'taki koalisyon güçleri çerçevesinde Türkiye ile işbirliği yapıyor. Fidan'ın açıklaması, olası bir geri çekilmenin bölgede yeni bir güç boşluğu yaratıp yaratmayacağı sorusunu akıllara getiriyor. Uzmanlar, Türkiye'nin Irak'tan tamamen çekilmesinin DEAŞ'ın yeniden güç kazanmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ancak Irak'ın silahsızlandırma sürecini başarıyla tamamlaması halinde Türkiye'nin askeri varlığına duyulan ihtiyacın azalacağı belirtiliyor.
Fidan'ın ziyareti sırasında ayrıca iki ülke arasında ekonomik işbirliği, sınır güvenliği ve su kaynakları gibi konular da görüşüldü. Irak, Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarından biri. İki ülke arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artış gösteriyor. Fidan, Irak'ın kalkınma yolunda attığı adımları desteklediklerini ve Türk şirketlerinin Irak'taki altyapı projelerine katkı sağlamaya devam edeceğini söyledi.
Sonuç ve Beklentiler
Hakan Fidan'ın açıklaması, Türkiye'nin Irak politikasında bir esneklik sinyali olarak değerlendiriliyor. Başika Üssü'ndeki varlığın kademeli azaltılması, Irak merkezi hükümetiyle ilişkilerin normalleşmesine katkı sağlayabilir. Ancak sürecin nasıl işleyeceği ve ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. Irak'ın silahlı grupları silahsızlandırma yol haritasının etkili bir şekilde uygulanması, Türkiye'nin adımlarını hızlandırabilir. Aksi takdirde, Türkiye'nin güvenlik endişeleri nedeniyle mevcut pozisyonunu koruması bekleniyor. Önümüzdeki dönemde iki ülke arasında yapılacak üst düzey görüşmeler, sürecin seyrini belirleyecek.
Bağımsız değerlendirme: Türkiye'nin Başika'daki varlığını azaltma kararı, bölgesel güvenlik dinamikleri açısından kritik bir eşik olabilir. Bu hamle, Türkiye'nin Irak ile ilişkilerini güçlendirme ve bölgesel istikrara katkı sağlama çabası olarak görülebilir. Ancak DEAŞ tehdidinin sürdüğü bir ortamda, askeri varlığın azaltılması riskleri de beraberinde getirebilir. Irak'ın silahsızlandırma sürecini başarıyla yönetmesi, Türkiye'nin çekilme takvimini hızlandırabilir. Aksi halde, Türkiye'nin güvenlik kaygıları önceliğini koruyacak gibi görünüyor. Uluslararası toplumun da Irak'a destek vermesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi için önem taşıyor.
