Ticaret Bakanlığı, taşınmaz satışlarında alıcı ve satıcıyı korumayı hedefleyen güvenli ödeme sisteminin yürürlük tarihini 1 Aralık 2026'ya erteledi. Daha önce 1 Ocak 2024'te devreye alınması planlanan sistem, sektör paydaşlarından gelen talepler ve teknik altyapı çalışmalarının tamamlanması için süre ihtiyacı nedeniyle ertelendi. Bakanlık, erteleme kararının gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren tarafların sisteme uyum sağlaması için ek zaman tanımak amacıyla alındığını açıkladı.
Erteleme Kararının Gerekçeleri
Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, güvenli ödeme sisteminin hayata geçirilmesi için gerekli olan bankacılık altyapısı, tapu entegrasyonu ve emlak danışmanlarının eğitimi gibi konularda çalışmaların sürdüğü belirtildi. Ayrıca, pandemi sonrası ekonomik koşullar ve deprem felaketinin yarattığı olağanüstü durumların da erteleme kararında etkili olduğu ifade edildi. Sektör temsilcileri, sistemin ani bir şekilde yürürlüğe girmesinin piyasada belirsizlik yaratacağını ve işlem hacimlerinde düşüşe neden olabileceğini savunuyordu.
Erteleme kararı, özellikle inşaat ve gayrimenkul sektöründe olumlu karşılandı. İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Başkanı, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Sistemin amacı doğru, ancak uygulama takvimi gerçekçi değildi. Yeni tarih, tüm paydaşların hazırlanması için yeterli süre sağlayacaktır" dedi. Ancak tüketici dernekleri, ertelemenin alıcıların korunmasız kalmasına yol açabileceği endişesini dile getirdi.
Güvenli Ödeme Sistemi Nedir?
Güvenli ödeme sistemi, taşınmaz satışlarında alıcının ödeme yaptığı ancak tapu devrinin gerçekleşmemesi durumunda mağduriyetini önlemeyi amaçlayan bir mekanizmadır. Sistem kapsamında, alıcı tarafından ödenecek tutar, bir banka veya aracı kuruluş nezdinde bloke edilecek ve tapu devri tamamlandıktan sonra satıcıya aktarılacak. Böylece, dolandırıcılık veya sahtecilik girişimlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Sistem, 2022 yılında yasalaşan Tapu Kanunu'nda yapılan değişiklikle gündeme gelmişti.
Uygulama, özellikle büyükşehirlerde sıkça karşılaşılan tapu hilelerini engellemeyi amaçlıyor. Son yıllarda artan gayrimenkul fiyatlarıyla birlikte, sahte tapu ve yetki belgeleriyle yapılan dolandırıcılık olaylarında ciddi artış yaşanmıştı. Güvenli ödeme sistemi, bu tür riskleri minimize etmek için tasarlandı. Sistemin devreye girmesiyle birlikte, tüm taşınmaz satışlarında ödeme aşamasının kayıt altına alınması ve devletin denetiminin artması bekleniyor.
Sektör Temsilcilerinin Görüşleri
Gayrimenkul sektörü temsilcileri, erteleme kararını genel olarak olumlu bulsa da, sistemin bir an önce uygulanması gerektiğini savunanlar da var. Ankara Ticaret Odası Gayrimenkul Komitesi Başkanı, "Erteleme, sektördeki belirsizliği artırdı. Alıcılar ve satıcılar hangi kurallara göre işlem yapacaklarını bilmiyor. Bir an önce netleştirilmeli" ifadelerini kullandı. Öte yandan, bazı hukukçular, sistemin Anayasa'ya aykırılık iddialarıyla yargıya taşınabileceğini belirtiyor.
Ticaret Bakanlığı, erteleme sürecinde sistemin pilot uygulamalarının belirli illerde devam edeceğini açıkladı. İstanbul, Ankara ve İzmir'de seçilen emlak ofislerinde test çalışmaları yürütülecek. Bu pilot uygulamalardan elde edilecek geri bildirimler doğrultusunda sistemde iyileştirmeler yapılacak. Bakanlık, ayrıca, tüketici haklarını korumak için ek düzenlemeler üzerinde çalışıldığını duyurdu.
Ekonomik ve Hukuki Etkiler
Erteleme kararının, kısa vadede gayrimenkul piyasasında bir rahatlama sağlaması bekleniyor. Özellikle konut satışlarında, alıcıların ödeme güçlüğü çekmesi durumunda sistemin getireceği ek maliyetler (banka komisyonları, bloke ücretleri) tartışma konusuydu. Erteleme, bu maliyetlerin 2026'ya kadar ertelenmesi anlamına geliyor. Ancak uzmanlar, uzun vadede sistemin kaçınılmaz olduğunu ve sektörün buna hazırlanması gerektiğini vurguluyor.
Hukuki açıdan, güvenli ödeme sistemi, Türk Borçlar Kanunu ve Tapu Kanunu'nda yapılacak değişikliklerle uyumlu hale getirilecek. Sistemin işleyişine dair yönetmelik taslağı henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ticaret Bakanlığı, erteleme kararının ardından yönetmelik çalışmalarını hızlandıracaklarını ve 2025 yılı içinde taslağı paylaşacaklarını bildirdi. Sektör temsilcileri, yönetmeliğin netleşmesiyle birlikte yatırım kararlarının daha sağlıklı alınabileceğini belirtiyor.
Sonuç olarak, güvenli ödeme sisteminin ertelenmesi, hem piyasa dinamikleri hem de tüketici hakları açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. 2026'ya kadar geçecek sürede, sistemin altyapısının güçlendirilmesi ve tüm paydaşların bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor. Erteleme, geçici bir rahatlama sağlasa da, asıl sınav sistemin tam anlamıyla uygulanmaya başladığı dönemde verilecek.
