Türkiye'de güneş enerjisi santralleri haziran ayında 4,99 milyar kilovatsaat elektrik üreterek tüm zamanların en yüksek aylık üretim rekorunu kırdı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42 artış gösterdi. Böylece güneşten elektrik üretimi ülke toplam elektrik üretiminin yüzde 8,2'sine ulaştı.
Rekorun ardındaki nedenler
Uzmanlar, rekor üretimde artan kurulu güç ve yaz aylarında güneşlenme süresinin uzamasının etkili olduğunu belirtiyor. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) verilerine göre, haziran sonu itibarıyla güneş enerjisi kurulu gücü 15,2 gigavata yükseldi. Son bir yılda 3,5 gigavatlık yeni güneş santrali devreye alındı. Ayrıca lisanssız elektrik üretiminde yaşanan mevzuat değişiklikleri, çatı tipi güneş panellerine olan talebi artırdı.
Gelecek hedefleri ve yatırımlar
Ulusal Enerji Planı kapsamında 2035 yılına kadar güneş enerjisi kurulu gücünün 52,9 gigavata çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef doğrultusunda yıllık ortalama 3-4 gigavat yeni güneş santrali kurulumu öngörülüyor. Enerji Bakanlığı yetkilileri, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki yüksek güneş potansiyelinin değerlendirileceğini ifade ediyor.
Özel sektör yatırımları da hız kesmeden devam ediyor. 2024 yılı içinde 2,8 gigavatlık yeni lisanslı güneş santrali için ön lisans başvurusu yapıldı. Ayrıca 1 gigavat üzerinde kapasiteye sahip karma santraller (güneş+depolama) projeleri değerlendirmeye alındı.
Ekonomik etkiler ve ithalat azalışı
Güneş enerjisi üretimindeki artış, doğal gaz ithalatının azalmasına katkı sağlıyor. Haziran ayında güneşten üretilen elektrik sayesinde yaklaşık 1,2 milyar metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçildiği hesaplanıyor. Bu da cari açık üzerinde olumlu bir etki yaratıyor. Enerji analistleri, güneş enerjisinin maliyet avantajı sayesinde elektrik üretim maliyetlerini düşürdüğünü ve enflasyonla mücadeleye katkı sunduğunu vurguluyor.
Uluslararası karşılaştırmalar
Türkiye, güneş enerjisi kurulu gücünde dünyada 12. sırada yer alıyor. Avrupa'da ise Almanya ve İspanya'nın ardından üçüncü sırada bulunuyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, Türkiye'nin güneş enerjisi üretimindeki büyüme hızı, küresel ortalamanın üzerinde seyrediyor. 2023 yılında güneşten elektrik üretimini yüzde 35 artıran Türkiye, bu alanda dünyada ilk 5 ülke arasına girdi.
Bağımsız değerlendirme
Güneş enerjisindeki bu rekor, Türkiye'nin yenilenebilir enerji dönüşümünde önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirilebilir. Ancak, depolama altyapısının henüz yeterince gelişmemesi ve şebeke entegrasyonu sorunları, bu başarının sürdürülebilirliği için aşılması gereken engeller olarak öne çıkıyor. Ayrıca, yerli güneş paneli üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması için teknoloji transferi ve Ar-Ge yatırımlarının hızlandırılması gerekiyor. Enerji politikalarında istikrar ve uzun vadeli planlamanın devam etmesi halinde, güneş enerjisinin Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve ekonomik kalkınmasında kilit rol oynayacağı söylenebilir.
