Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Gümrüksüz Satış Mağazaları ile Depolarının Açılması, İşleyişi ve Buralarda Yapılacak Eşya Satışına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile gümrüksüz satış mağazalarının (duty-free) açılış, işletme ve denetim süreçlerinde önemli değişiklikler yapıldı. Havalimanları, sınır kapıları ve limanlardaki mağazalar için geçerli olan kurallar, sektörün güncel ihtiyaçları doğrultusunda revize edildi.
Mağaza açma ve devir şartları
Yönetmelikte yapılan değişikliğe göre, gümrüksüz satış mağazası açma izni alabilmek için başvuru sahibinin limited veya anonim şirket olması, asgari ödenmiş sermayesinin 10 milyon TL olması ve 3 yıl süreyle kiralama garantisi sunması gerekiyor. Ayrıca mağazaların devredilmesi durumunda devralacak firmanın da aynı mali ve teknik şartları taşıması zorunlu hale getirildi.
Ürün kategorileri ve satış esasları
Düzenlemeyle birlikte satışa sunulacak ürün kategorileri de yeniden tanımlandı. Alkollü içecekler, tütün ürünleri, parfüm ve kozmetik, elektronik eşya, konfeksiyon gibi ürünlerin yanı sıra hatıra eşyası, oyuncak ve gıda ürünlerine de izin verildi. Ancak tehlikeli maddeler, ilaçlar ve canlı hayvanlar gibi bazı ürünlerin satışı yasaklandı. Ayrıca mağazalarda yalnızca yurt dışına çıkışı yapacak yolculara satış yapılabileceği vurgulandı.
Depo ve lojistik düzenlemeleri
Gümrüksüz satış mağazalarına ait depolar da yeni kurallara tabi tutuldu. Depoların mağazanın bulunduğu gümrük sahası içinde faaliyet göstermesi, 7/24 kamera kaydıyla izlenmesi ve envanterin anlık olarak Bakanlığa bildirilmesi zorunluluğu getirildi. Depolardaki ürünlerin raf ömrü, son kullanma tarihi ve muhafaza koşulları da düzenlendi.
Denetim ve ceza hükümleri
Bakanlık, mağazalar ve depoları periyodik olarak denetleme yetkisine sahip oldu. Kurallara uymayan işletmelere 100 bin TL'den başlayan idari para cezaları uygulanacak. Ağır ihlallerde mağaza açma izni de iptal edilebilecek. Özellikle kaçak eşya satışı veya kayıt dışı işlemler tespit edilmesi durumunda ceza miktarı 500 bin TL'ye kadar çıkabilecek.
Değerlendirme
Sektör temsilcileri, yeni düzenlemenin gümrüksüz satış pazarını daha şeffaf ve rekabetçi hale getireceğini belirtiyor. Özellikle sermaye şartı ve depo takibi gibi önlemler, küçük ölçekli firmaları zorlayabilir ancak sektördeki kayıt dışılığı azaltması bekleniyor. Türkiye'de 2023'te 213 olan gümrüksüz satış mağazası sayısının, yeni kurallarla önümüzdeki yıllarda artabileceği ifade ediliyor.
