ABD merkezli yatırım bankası Goldman Sachs, küresel petrol piyasalarına ilişkin yayımladığı raporda, Ortadoğu'daki jeopolitik gerilimlerin ve Basra Körfezi'ndeki tedarik sorunlarının petrol fiyatlarını önemli ölçüde yukarı çekebileceğini belirtti. Bankanın temel senaryosu, Brent petrolün yıl sonunda varil başına 80 dolara gerilemesini öngörse de, Hürmüz Boğazı'nda olası bir krizin bu projeksiyonu geçersiz kılabileceği ve fiyatların 120 doları aşabileceği ifade edildi.
Jeopolitik riskler ve arz kesintileri
Goldman Sachs analistleri, raporlarında İsrail-Hizbullah çatışmasının İran'ı da içine alacak şekilde yayılma riskine dikkat çekti. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolunun güvenliğini tehlikeye atıyor. Analistler, bu durumun kısa vadede petrol fiyatlarında ani ve sert yükselişlere neden olabileceğini vurguluyor. Banka, temel senaryoda OPEC+'nın planlanan üretim artışları ve talep yavaşlamasının fiyatları aşağı çekmesini beklerken, jeopolitik risk priminin bu beklentileri gölgede bıraktığını belirtiyor.
Hürmüz Boğazı'nın kritik rolü
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 30'una ev sahipliği yapıyor. Bu boğazda yaşanacak herhangi bir kesinti, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi büyük üreticilerin ihracatını doğrudan etkileyebilir. Goldman Sachs, daha önce 2019'da Suudi petrol tesislerine yönelik saldırılar ve 2020'deki pandemi döneminde olduğu gibi, arz şoklarının fiyatları hızla yükseltebileceğine işaret ediyor. Bankanın hesaplamalarına göre, Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapanması durumunda petrol fiyatları 120 doların üzerine çıkabilir. Ancak bu senaryonun gerçekleşme olasılığı düşük olarak değerlendiriliyor.
Makroekonomik etkiler ve merkez bankaları
Petrol fiyatlarındaki olası yükseliş, enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarının para politikalarını da etkileyebilir. Goldman Sachs raporunda, ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz indirim döngüsünün, petrol kaynaklı bir enflasyon şokuyla sekteye uğrayabileceği uyarısında bulunuyor. Bankaya göre, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık kalıcı artış, küresel enflasyonu yaklaşık 0,3 puan yükseltebilir. Bu durum, özellikle gelişmekte olan ülkelerin enerji ithalat faturalarını artırarak cari açıklarını büyütebilir.
Goldman Sachs'ın uyarıları, yatırımcıların ve politika yapıcıların dikkatle izlemesi gereken bir tablo çiziyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi halinde, petroldeki yükseliş dalgası sadece enerji piyasalarını değil, tüm küresel ekonomiyi etkileyebilir. Uzmanlar, bu belirsizlik ortamında ülkelerin stratejik petrol rezervlerini artırmasının ve alternatif enerji kaynaklarına yönelimin önemini vurguluyor.
