Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı'nda yeniden tırmanan gerilimin deniz taşımacılığını aksatması halinde Orta Doğu petrol arzındaki toparlanmanın gecikebileceğini belirtti. Yatırım bankası, jeopolitik risklerin küresel petrol piyasalarında oynaklığı artırdığına dikkat çekti. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor.
Jeopolitik gerilim ve petrol piyasaları
Goldman Sachs'ın analizine göre, İran ile ABD arasında son dönemde artan söylemler ve askeri tatbikatlar, boğazın güvenliğini tehdit eder hale geldi. Banka, olası bir kesinti durumunda petrol fiyatlarının %10-15 oranında yükselebileceğini öngörüyor. Özellikle Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi büyük üreticilerin ihracatının büyük kısmı bu boğazdan geçiyor. Uzmanlar, herhangi bir aksamanın küresel petrol arzını günlük 17 milyon varil azaltabileceğini ifade ediyor.
Arz toparlanması ve belirsizlikler
Goldman Sachs, Orta Doğu petrol arzının bu yılın ikinci yarısında toparlanmasını bekliyordu ancak Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim bu tahmini riske atıyor. Banka, Suudi Arabistan'ın gönüllü ek kesintilerinin sona ermesi ve Irak'ın üretim artışıyla arz artışı öngörüyor. Ancak boğazda yaşanacak bir kriz, bu toparlanmayı aylarca geciktirebilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırması ve bölgesel ittifaklardaki değişimler de arzı etkileyen diğer faktörler arasında.
Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, geçmişte 2019'da mayınlı saldırılar ve tanker ele geçirmeleriyle zirve yapmıştı. O dönemde petrol fiyatları kısa süreliğine %20 artmıştı. Analistler, mevcut durumun daha farklı olduğunu, çünkü Çin ve Hindistan gibi büyük ithalatçıların alternatif tedarik yolları arayışında olduğunu belirtiyor. Ancak yine de boğazın tamamen kapanması durumunda alternatif rotaların yetersiz kalacağı vurgulanıyor.
Küresel etkiler ve değerlendirme
Bu uyarı, petrol ithalatçısı ülkeler için enflasyonist baskıları artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkeler, petrol fiyatlarındaki yükselişten doğrudan etkilenecek. Öte yandan, ABD ve Avrupa'nın stratejik petrol rezervlerini kullanma olasılığı da fiyat artışlarını sınırlayabilir. Goldman Sachs'ın raporu, piyasaların bu jeopolitik riski fiyatlamaya başladığını ancak temel senaryoda boğazın açık kalacağını varsaydığını ortaya koyuyor. Bağımsız analistler, gerilimin daha da tırmanması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasının kaçınılmaz olacağını ifade ediyor.
