Girne açıklarında 10 yolcunun hayatını kaybettiği, 18 kişinin hâlâ kayıp olduğu gemi kazasına ilişkin yürütülen soruşturma, facianın ihmaller zincirinden kaynaklandığını gözler önüne serdi. Filo Denizcilik'e ait olduğu belirlenen gemide, Honduras ehliyetli bir kaptanın ve belgesiz, eğitimsiz mürettebatın görev yaptığı tespit edildi. Soruşturma dosyasına giren bilgilere göre, şirketin maliyet düşürme politikası, denizcilik güvenliği kurallarının hiçe sayılmasına yol açtı.
Belgesiz Mürettebat ve Şaibeli Ehliyet
Kazanın ardından başlatılan incelemede, gemide çalışan mürettebatın büyük bölümünün uluslararası geçerliliği olan yeterlilik belgelerine sahip olmadığı ortaya çıktı. Özellikle Honduras tarafından düzenlenen ve denizcilik otoritelerince sıkça sorgulanan ehliyetlerin kullanıldığı, bu belgelerin altyapı eksikliği nedeniyle güvenilirliğinin tartışmalı olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, Honduras bayraklı gemilerde ve Honduras ehliyetli personelde denetimlerin yetersiz kaldığını, bunun da denizcilik sektöründe 'bayrak çekme' olarak bilinen suiistimalin bir parçası olduğunu vurguluyor.
Soruşturma kapsamında ifadesine başvurulan bir liman çalışanı, geminin kalkış öncesi denetimlerinin aceleyle yapıldığını, hatta bazı güvenlik ekipmanlarının eksik olduğunu öne sürdü. Filo Denizcilik yönetiminin, daha düşük ücretle çalıştırılan vasıfsız personeli tercih ederek işletme maliyetlerini kısmaya çalıştığı iddia ediliyor.
Filo Denizcilik'in Para Hırsı İddiası
Kaza sonrası şirket hakkında yürütülen idari ve adli soruşturmalar, Filo Denizcilik'in uzun süredir denizcilik mevzuatına aykırı uygulamalar içinde olduğunu gösteriyor. Belgeler, şirketin kaptan ve mürettebat için gerekli sertifikasyon süreçlerini atladığını, denizci sağlık raporlarının usulsüz düzenlendiğini ve gemi bakım kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koyuyor. Şirketin, denetimlerden kaçınmak için personel listelerini sürekli değiştirdiği ve kayıt dışı çalıştırdığı kişileri farklı limanlarda görevlendirdiği belirlendi.
Denizcilik uzmanları, bu tür uygulamaların sadece Türkiye'de değil, Akdeniz genelinde yaygın olduğunu ancak denetim mekanizmalarının zayıflığı nedeniyle ortaya çıkmadığını belirtiyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) standartlarına göre, her gemide yeterli sayıda sertifikalı personel bulunması zorunlu. Ancak Filo Denizcilik'in bu zorunluluğu görmezden geldiği, hatta bazı mürettebatın hiç denizcilik eğitimi almadan gemide çalıştırıldığı tespit edildi.
Kazanın Anatomisi ve Kayıplar
Gemi, Girne'den hareket ettikten kısa süre sonra olumsuz hava koşullarına yakalandı. Ancak soruşturma, kazanın sadece hava koşullarından kaynaklanmadığını, geminin yapısal bütünlüğünün ve mürettebatın acil durum müdahale kabiliyetinin yetersiz olduğunu gösteriyor. Kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşması zaman aldı; bu sırada denize düşen yolculardan 10'u hayatını kaybetti, 18'i kayboldu. Kayıp yakınları, arama kurtarma çalışmalarının yetersizliğini ve olayın üzerinden saatler geçmesine rağmen yeterli bilgilendirme yapılmadığını dile getiriyor.
Olayın ardından Filo Denizcilik'in lisansının askıya alınıp alınmayacağı tartışılıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yetkilileri, soruşturmanın titizlikle sürdürüldüğünü ve gerekli tüm adımların atılacağını açıkladı. Ancak denizcilik sendikaları, benzer kazaların önlenmesi için denetimlerin sıklaştırılması ve cezaların caydırıcı hale getirilmesi çağrısında bulunuyor.
Denizcilikte Denetim Sorunu ve Çözüm Önerileri
Uzmanlar, denizcilik sektöründe yaşanan bu tür ihmallerin önüne geçilmesi için bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle yabancı bayraklı gemilerde ve yabancı ehliyetli personelde yaşanan denetim boşluğu, uluslararası iş birliklerini zorunlu kılıyor. Ayrıca, şirketlerin maliyet kısma adına güvenlikten ödün vermesinin önüne geçmek için ağır para cezaları ve faaliyet durdurma yaptırımları öneriliyor.
Girne faciası, denizcilik sektöründe insan hayatının ne kadar ucuz görüldüğünü bir kez daha gözler önüne serdi. Kayıp yakınları, adaletin sağlanmasını ve bir daha kimsenin evladının bu şekilde hayatını kaybetmemesini istiyor. Soruşturmanın derinleştirilmesi ve sorumluların en üst düzeyden hesap vermesi, benzer faciaların önlenmesi için kritik önem taşıyor.
