Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 1-31 Ağustos tarihleri arasında yurt genelinde gıda işletmelerine yönelik toplam 100 bin 128 denetim gerçekleştirildiğini duyurdu. Denetimlerde uygunsuzluk tespit edilen işletmelere 186,5 milyon lira idari para cezası kesildi. Ayrıca 49 işletme hakkında suç duyurusunda bulunuldu. Bakan Yumaklı, bu rakamların gıda güvenliği konusunda kararlı bir denetim politikasının sonucu olduğunu belirtti.
Denetimlerin kapsamı ve sonuçları
Bakan Yumaklı, yaptığı yazılı açıklamada, denetimlerin ülke genelinde eş zamanlı olarak yürütüldüğünü ve gıda üretim, satış ve toplu tüketim noktalarını kapsadığını ifade etti. Ağustos ayı boyunca gerçekleştirilen 100 bin 128 denetimde, mevzuata aykırı faaliyet gösterdiği belirlenen işletmelere toplam 186,5 milyon lira idari para cezası uygulandı. Ayrıca insan sağlığını tehdit eden uygunsuzluklar nedeniyle 49 işletme hakkında Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunuldu.
Bakanlık yetkilileri, cezaların büyük bölümünün son kullanma tarihi geçmiş ürün satışı, hijyen kurallarına uyulmaması, izinsiz üretim ve etiket bilgilerinde yanıltıcılık gibi ihlallerden kaynaklandığını aktardı. Denetimlerde ayrıca gıda ile temasta bulunan malzemelerin uygunluğu ve soğuk zincir koşulları da incelendi.
Bakan Yumaklı: “Gıda güvenliği taviz verilemez bir alan”
Bakan İbrahim Yumaklı, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Vatandaşlarımızın sağlıklı gıdaya erişimi en temel hakkıdır. Bu kapsamda denetimlerimizi aralıksız sürdürüyoruz. Ağustos ayında 100 binin üzerinde denetim gerçekleştirdik ve kurallara uymayanlara gereken yaptırımları uyguladık. 186,5 milyon liralık ceza ve 49 suç duyurusu, kararlılığımızın göstergesidir. Gıda güvenliği taviz verilemez bir alandır.” ifadelerini kullandı.
Yumaklı, denetimlerin sadece ceza odaklı olmadığını, aynı zamanda işletmelere rehberlik etmeyi ve doğru uygulamaları yaygınlaştırmayı amaçladıklarını da sözlerine ekledi. Bakanlık, tüketicilerin de gıda güvenliği konusunda bilinçlendirilmesi için çeşitli kampanyalar yürütüyor.
Arka plan: Gıda denetimlerinde son yıllardaki tablo
Tarım ve Orman Bakanlığı, son yıllarda gıda denetimlerini artırarak sürdürüyor. Bakanlık verilerine göre, 2023 yılı genelinde yaklaşık 1,3 milyon denetim yapıldı ve toplamda 1 milyar liranın üzerinde idari para cezası kesildi. 2024 yılının ilk sekiz ayında ise denetim sayısı geçen yılın aynı dönemine göre artış gösterdi. Uzmanlar, denetimlerin sıklaşmasının gıda güvenliği standartlarının yükselmesine katkı sağladığını ancak cezaların caydırıcılığının artırılması ve denetimlerin ülke genelinde homojen dağılması gerektiğini vurguluyor.
Gıda mühendisleri ve tüketici dernekleri, denetimlerin şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılmasının önemine dikkat çekiyor. Özellikle ceza alan işletmelerin isimlerinin açıklanması ve hangi ihlallerin yapıldığının detaylandırılması, tüketicinin bilinçli tercih yapmasını kolaylaştıracaktır. Bakanlık, zaman zaman “Taklit ve Tağşiş” listelerini yayımlayarak kamuoyunu bilgilendiriyor.
Uzman görüşü: Denetim kadar eğitim de şart
Gıda güvenliği uzmanları, denetimlerin artırılmasının yanı sıra işletme sahiplerine yönelik eğitim programlarının da yaygınlaştırılması gerektiğini belirtiyor. Küçük ölçekli işletmelerin hijyen ve gıda mevzuatı konusunda yeterli bilgiye sahip olmadığı için cezalarla karşılaşabildiği ifade ediliyor. Bu nedenle, Bakanlığın hem denetim hem de eğitim faaliyetlerini birlikte yürütmesi öneriliyor.
Ayrıca, pandemi sonrası artan maliyetler ve ekonomik koşullar nedeniyle bazı işletmelerin gıda güvenliği standartlarından ödün verdiği gözlemleniyor. Yetkililer, bu tür durumlarda dahi insan sağlığının riske atılamayacağını, denetimlerin bu nedenle aralıksız süreceğini vurguluyor.
186,5 milyon liralık cezanın anlamı
Ağustos ayında kesilen 186,5 milyon lira ceza, gıda işletmeleri için ciddi bir yaptırım gücü oluşturuyor. Bu rakam, bir önceki aylara kıyasla da dikkat çekici bir artışı işaret ediyor. Bakanlık, cezaların caydırıcılığını artırmak için mevzuatta yapılan düzenlemelerle idari para cezalarını her yıl güncelliyor. 2024 yılı için belirlenen ceza miktarları, ihlalin türüne göre 10 bin liradan başlayıp milyonlarca liraya kadar çıkabiliyor.
Öte yandan, suç duyurusunda bulunulan 49 işletme hakkında yürütülen soruşturmalar, insan sağlığını doğrudan tehdit eden durumlarda adli sürecin de devreye girebileceğini gösteriyor. Bu tür adımlar, gıda sektöründe faaliyet gösteren tüm paydaşlara yönelik bir uyarı niteliğinde.
Gelecek dönemde denetimler artarak sürecek
Bakan Yumaklı, denetimlerin önümüzdeki dönemde de aynı kararlılıkla devam edeceğini, özellikle okul kantinleri, hastane yemekhaneleri ve turistik bölgelerdeki işletmelerin daha sık denetleneceğini açıkladı. Tüketicilerin de karşılaştıkları olumsuzlukları Bakanlığın ilgili birimlerine bildirmeleri istendi. Bakanlık, vatandaşların gıda güvenliğiyle ilgili şikâyetlerini 174 Alo Gıda Hattı üzerinden iletebileceğini hatırlattı.
Sonuç olarak, Ağustos ayında gerçekleştirilen 100 bin 128 denetim ve kesilen 186,5 milyon lira ceza, hükümetin gıda güvenliği konusundaki kararlı duruşunu yansıtıyor. Ancak uzmanlar, kalıcı bir iyileşme için denetimlerin yanı sıra sektör çalışanlarının eğitimi, tüketici bilincinin artırılması ve cezaların etkin uygulanması gerektiğini belirtiyor. Gıda güvenliği, toplum sağlığının temel taşı olarak görülmeye devam edecek.
