Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından yürütülen “Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması”na göre, 2025 yılında gençlerin günlük ortalama televizyon izleme süresi 40 dakikaya düştü. Araştırma, 15-25 yaş arası 2 bin 500 katılımcıyla yüz yüze ve çevrim içi görüşmelerle gerçekleştirildi. Televizyon izleme süresindeki bu düşüş, dijital platformların yükselişiyle paralellik gösteriyor. Aynı dönemde, Netflix, BluTV, Exxen gibi isteğe bağlı yayın hizmetlerine yönelim belirgin şekilde arttı.
Dijital platformlar televizyonun tahtını sallıyor
RTÜK verilerine göre, gençlerin yüzde 68'i günde en az bir saatini dijital içerik platformlarında geçiriyor. 2020'de bu oran yüzde 45 iken, beş yılda ciddi bir sıçrama yaşandı. Özellikle dizi ve film izleme alışkanlıkları, geleneksel televizyon yayıncılığını geride bırakıyor. Araştırmada, gençlerin yüzde 72'sinin “istediği zaman, istediği içeriği izleme” özgürlüğünü tercih ettiği ortaya çıktı. Bu durum, reklam destekli televizyon modelinin genç kuşakta etkisini kaybettiğini gösteriyor.
Televizyon kanalları strateji değiştiriyor
Televizyon kanalları, izleyici kaybını telafi etmek için dijital dönüşüm hamlelerini hızlandırdı. TRT, Kanal D, Show TV gibi büyük kanallar kendi dijital platformlarını geliştirirken, reklamverenler de bütçelerini dijitale kaydırıyor. RTÜK Başkanı Ebubekir Şahin, araştırma sonuçlarını değerlendirirken, “Gençlerin medya tüketim alışkanlıkları köklü bir değişim geçiriyor. Geleneksel yayıncılığın ayakta kalabilmesi için yenilikçi adımlar şart” dedi. Şahin, ayrıca dijital okuryazarlık eğitimlerinin önemine vurgu yaptı.
Sosyal medya ve kısa video trendi
Araştırma, gençlerin medya tüketiminde sosyal medya platformlarının ağırlığını da ortaya koydu. TikTok, Instagram Reels ve YouTube Shorts gibi kısa video uygulamaları, gençlerin günlük ortalama 1 saat 45 dakikasını alıyor. Bu süre, televizyon izleme süresinin neredeyse 2,5 katı. Uzmanlar, kısa videoların bağımlılık yapıcı yapısının dikkat sürelerini kısalttığını belirtirken, medya okuryazarlığı eğitimlerinin bu yeni ortama uyum sağlaması gerektiğini vurguluyor.
Öte yandan, gençlerin yüzde 54'ü haberleri sosyal medyadan takip ettiğini ifade ederken, sadece yüzde 12'si ana haber bültenlerini izliyor. Bu durum, doğru bilgiye erişim ve dezenformasyonla mücadele açısından yeni sorunları da beraberinde getiriyor. RTÜK, araştırma sonuçları doğrultusunda medya okuryazarlığı müfredatının güncellenmesi için Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği yapmayı planlıyor.
Gençlerin televizyon izleme süresindeki düşüş, reklam sektörünü de etkiliyor. Nielsen verilerine göre, 2025 yılında televizyon reklam harcamaları bir önceki yıla göre yüzde 8 azalırken, dijital reklam harcamaları yüzde 22 arttı. Reklamverenler, genç hedef kitleye ulaşmak için influencer pazarlama ve programatik reklamcılığa yöneliyor.
Ekonomik boyutuyla değerlendirildiğinde, bu dönüşüm medya sektöründe istihdam yapısını da değiştiriyor. Geleneksel televizyon yapım şirketleri küçülürken, dijital içerik üreticileri ve sosyal medya yöneticisi gibi yeni meslekler ön plana çıkıyor. Sektör temsilcileri, önümüzdeki beş yılda televizyon yayıncılığının tamamen dijital tabanlı bir modele evrileceğini öngörüyor.
RTÜK araştırması, ayrıca gençlerin yüzde 63'ünün aynı anda birden fazla ekran kullandığını gösteriyor. “Second screen” olarak adlandırılan bu alışkanlık, dikkat dağınıklığına ve bilgi işleme kapasitesinde azalmaya yol açabiliyor. Uzmanlar, aşırı ekran maruziyetinin uyku bozuklukları ve sosyal izolasyon gibi sağlık sorunlarına da neden olabileceği konusunda uyarıyor.
Sonuç olarak, gençlerin televizyon izleme süresindeki düşüş, küresel bir trendin Türkiye'deki yansıması olarak değerlendirilebilir. Dijitalleşmenin hız kazandığı bu dönemde, medya kuruluşlarının ve politika yapıcıların gençlerin değişen alışkanlıklarına uygun stratejiler geliştirmesi kaçınılmaz görünüyor. Televizyonun geleceği, geleneksel yayıncılıkla dijital platformlar arasında bir denge kurmaktan geçiyor.
