Gazze'de ateşkesin ikinci aşaması için masada yeni bir yol haritası var. Ancak bu kez tartışmalar, planın ayrıntılarından çok İsrail'in daha önceki anlaşmalara sadık kalıp kalmayacağına odaklanıyor. Uluslararası gözlemciler, tarafların niyetini ve bölgesel dengeleri yakından izlerken, anlaşmanın sağlanabilmesi için kritik eşikler aşılmaya çalışılıyor.
Anlaşmanın ikinci aşamasında hangi adımlar var?
İlk aşamada sağlanan insani ateşkesin ardından, ikinci aşama planı; kalıcı ateşkes, esir takası, Gazze'ye insani yardımların artırılması ve yeniden inşa sürecinin başlatılmasını içeriyor. Plan, Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda şekillendirildi. Özellikle esir takası konusunda somut ilerlemeler kaydedildiği belirtiliyor, ancak İsrail hükümeti içindeki sertlik yanlısı kanat, anlaşmanın ulusal güvenliği tehlikeye attığını savunuyor.
Ekonomik boyut da önem taşıyor. Gazze'nin yeniden inşası için milyarlarca dolarlık bir kaynak gerekiyor. Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası'nın tahminlerine göre, bölgedeki altyapı hasarının onarımı ve ekonomik canlanma için en az 3 milyar dolarlık bir fon ayrılması şart. Bu kaynakların nasıl ve kim tarafından sağlanacağı, anlaşmanın uygulanabilirliğini doğrudan etkileyecek.
İsrail'in tutumu ve uluslararası baskı
İsrail tarafında, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümeti, anlaşmaya tam destek vermekten kaçınıyor. Özellikle aşırı sağcı partilerin, ateşkesin kalıcı olmasına ve Filistinli grupların taleplerine karşı çıkması, anlaşmanın geleceğini belirsizleştiriyor. Ancak uluslararası toplum, özellikle ABD ve Avrupa Birliği, sürecin devam etmesi için İsrail'e baskı yapıyor. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın bölgeye yaptığı son ziyarette, iki devletli çözüm vurgusu öne çıktı.
Ekonomik veriler de sürecin bir parçası. İsrail ekonomisi, savaşın getirdiği yükler nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Savunma harcamalarındaki artış, bütçe açığını büyütürken, uluslararası yatırımcıların güveni sarsılmış durumda. Bu durum, İsrail'in anlaşmaya uymak için ekonomik gerekçeler bulduğunu da gösteriyor. Öte yandan, Gazze'deki insani kriz her geçen gün derinleşiyor; halkın temel ihtiyaçlara erişimi neredeyse imkânsız hale geldi.
Uzmanlar, İsrail'in anlaşmaya uymasının sadece siyasi değil, ekonomik açıdan da kendisine fayda sağlayacağını belirtiyor. Bölgede istikrarın sağlanması, hem İsrail'in hem de komşu ülkelerin ticari ilişkilerini canlandırabilir. Özellikle doğalgaz kaynakları ve enerji işbirliği konularında yeni fırsatlar masada.
Tüm bu gelişmeler yaşanırken, gözler İsrail hükümetinin atacağı somut adımlara çevrilmiş durumda. Anlaşmanın ikinci aşamasının uygulanmaya başlaması, sadece Gazze için değil, tüm bölge için kritik bir dönüm noktası olacak. Bağımsız gözlemciler, İsrail'in bu kez taahhütlerine sadık kalması durumunda, bölgesel istikrarın kalıcı olarak sağlanabileceğini, aksi takdirde çatışmanın yeniden alevlenme riskinin yüksek olduğunu vurguluyor.
