İsrail ordusunun Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 73 bin 449'a yükseldi. Filistin Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, son 24 saatte 62 kişinin daha yaşamını yitirdiği, 124 kişinin yaralandığı bildirildi. Saldırıların başladığı tarihten bu yana toplam can kaybının 73 bin 449, yaralı sayısının ise 167 binin üzerinde olduğu kaydedildi. Bölgedeki insani koşulların her geçen gün kötüleştiği, uluslararası toplumun ateşkes çağrılarına rağmen İsrail'in saldırılarını sürdürdüğü belirtiliyor.
Saldırıların şiddeti ve sivil kayıplar
Gazze Şeridi'nde yaklaşık 9 aydır devam eden çatışmalarda, çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere siviller ağır bedeller ödüyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, ölenlerin yüzde 69'unu kadınlar ve çocuklar oluşturuyor. İsrail ordusu, Hamas'ın 7 Ekim'deki saldırısına misilleme olarak başlattığı operasyonlarda, sivil yerleşim bölgelerini, okulları, hastaneleri ve mülteci kamplarını hedef almasıyla uluslararası hukukun ihlal edildiği yönünde eleştiriler alıyor. Son haftalarda özellikle Refah ve Han Yunus kentlerinde yoğunlaşan çatışmalar, yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine neden oldu.
İnsani kriz derinleşiyor
Gazze'de ablukanın yanı sıra saldırılar nedeniyle gıda, su, ilaç ve yakıt sıkıntısı had safhaya ulaştı. Birleşmiş Milletler Yakın Doğu Filistin Mültecilerine Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), Gazze'deki insani durumu "kıyamet senaryosu" olarak nitelendirirken, 1.1 milyondan fazla insanın kıtlık riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Ayrıca sağlık kuruluşlarının büyük bölümü ya yıkıldı ya da hizmet veremez hale geldi. Dünya Sağlık Örgütü, Gazze'deki 36 hastaneden yalnızca 10'unun kısmen çalıştığını ve bu hastanelerin de ağır yaralıları tedavi etmekte yetersiz kaldığını duyurdu.
Uluslararası tepkiler ve ateşkes çağrıları
BM Güvenlik Konseyi'nin 10 Haziran'da kabul ettiği ateşkes kararının uygulamaya geçemediği Gazze'de, uluslararası kamuoyu İsrail hükümetine tepki gösteriyor. Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) açtığı soykırım davası sürerken, İspanya, İrlanda ve Norveç gibi ülkeler Filistin devletini tanıma kararı almış durumda. Türkiye ise İsrail ile ticareti durdurarak ve İsrail aleyhine UAD'ye müdahil olarak tepkisini ortaya koymuştu. Bu gelişmelere rağmen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas'ın yok edilmemesi halinde ateşkesin mümkün olmayacağını yineleyerek saldırıların süreceğini ifade ediyor.
Bölgesel yansımalar ve ekonomik maliyet
Gazze'deki çatışmalar, Orta Doğu genelinde tansiyonu yükseltirken, Lübnan Hizbullahı ile yaşanan çatışmalar ikinci bir cephe oluşturdu. Bölgedeki gerilim, küresel enerji fiyatlarında artışlara ve tedarik zincirlerinde aksamalara yol açtı. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, çatışmanın Gazze ekonomisine maliyeti 20 milyar doları aşarken, Batı Şeria'da da işsizliğin arttığı belirtiliyor. Türkiye, Mısır ve Katar'ın arabuluculuk girişimleri ise henüz kalıcı bir çözüm üretmiş değil.
Tarihsel bağlam ve kalıcı çözüm umutları
Gazze, 2007'den bu yana İsrail'in uyguladığı kara, hava ve deniz ablukası altında yaşayan yaklaşık 2.3 milyon Filistinliye ev sahipliği yapıyor. Bölge, 2008-2009, 2012, 2014 ve 2021'de büyük çaplı İsrail saldırılarına maruz kalmış, her seferinde büyük yıkım yaşanmıştı. Analistler, iki devletli çözüm çerçevesinde siyasi bir irade ortaya konulmadığı sürece bu döngünün tekrar edeceğine dikkat çekiyor. Kalıcı barışın tesisi için Filistin topraklarında bağımsız bir devletin kurulması ve mülteci sorununun uluslararası hukuka uygun şekilde çözülmesi şart görünüyor. Ancak mevcut tablo, bölgede halkların daha fazla acı çekmeden bir çözüm bulunması gerektiğini gösteriyor.
