İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne yönelik aralıksız saldırıları üçüncü yılını geride bıraktı. Filistin Sağlık Bakanlığı'nın son verilerine göre, saldırılarda hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısı 74 bini aştı. Binlerce kişi hâlâ enkaz altında kayıpken, yaralı sayısı yüz binleri buldu. Gazze'nin altyapısı, hastaneleri, okulları ve konutları büyük ölçüde yıkıldı; bölge adeta yaşanmaz bir enkaz yığınına dönüştü.
Üç yılda 74 binden fazla şehit
Filistin Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı rakamlara göre, 7 Ekim 2023'ten bu yana İsrail saldırılarında yaşamını yitiren Filistinli sayısı 74 bini geçti. Ölenlerin önemli bir kısmını kadınlar ve çocuklar oluşturuyor. Saldırılarda yaralananların sayısı ise 150 binin üzerinde. Altyapının çökmesi nedeniyle sağlık hizmetlerine erişim neredeyse imkânsız hale geldi; birçok yaralı, basit yaralanmalar nedeniyle bile hayatını kaybediyor.
Gazze'deki hastanelerin büyük bölümü ya doğrudan hedef alındı ya da yakıt ve tıbbi malzeme yokluğundan çalışamaz durumda. Dünya Sağlık Örgütü, bölgede salgın hastalıkların hızla yayıldığı uyarısında bulunuyor. Temiz suya erişim yok denecek kadar az; kanalizasyon sistemleri çökmüş durumda.
Enkaz altında kayıplar ve kitlesel göç
İsrail'in yoğun bombardımanı, Gazze'nin kuzeyinden güneyine milyonlarca insanı yerinden etti. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2 milyondan fazla Filistinli evini terk etmek zorunda kaldı. Sınır kapılarının büyük ölçüde kapalı olması nedeniyle insani yardımlar Gazze'ye ulaştırılamıyor. Mısır sınırındaki Refah Kapısı'ndan yapılan yardımlar ise ihtiyacın yalnızca küçük bir bölümünü karşılıyor.
Gazze'deki yıkımın boyutu, uydu görüntülerine de yansıdı. Bölgedeki konut stokunun yüzde 80'inden fazlası hasar gördü veya tamamen yıkıldı. Okullar, üniversiteler, camiler, kiliseler ve kültürel miras alanları da saldırılardan nasibini aldı. Uluslararası Ceza Mahkemesi, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında soruşturma başlatmış durumda; ancak uluslararası toplumun etkili bir yaptırım mekanizması oluşturamadığı görülüyor.
Uluslararası tepkiler ve hukuki süreç
Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail'e karşı açtığı soykırım davası devam ediyor. Mahkeme, geçici tedbir kararlarında İsrail'e Gazze'deki saldırıları durdurması ve insani yardımın önünü açması çağrısı yaptı. Ancak İsrail yönetimi bu kararlara uymadı. Birçok ülke ve uluslararası kuruluş, Gazze'de işlenen suçları soykırım olarak nitelendiriyor.
Türkiye, saldırıların başladığı ilk günden itibaren Filistin halkının yanında yer aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'i soykırımla suçlayarak uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı. Türkiye, Gazze'ye insani yardım gönderen ülkeler arasında yer alıyor; ancak İsrail'in ablukası nedeniyle yardımların büyük bölümü sınırda bekletiliyor.
İnsani kriz derinleşiyor
Gazze'de açlık sınırındaki nüfus her geçen gün artıyor. Dünya Gıda Programı, bölgede yaygın yetersiz beslenme ve kıtlık riskine dikkat çekiyor. Özellikle çocuklar arasında akut yetersiz beslenme oranları endişe verici boyutlara ulaştı. Temiz içme suyu bulunamaması nedeniyle kolera ve diğer bulaşıcı hastalık salgınları kapıda.
Psikolojik travma da bir başka görünmez yara. Binlerce çocuk, ebeveynlerini ve yakınlarını kaybetti; pek çoğu ağır psikolojik desteğe ihtiyaç duyuyor. Ancak bölgede ruh sağlığı hizmeti sunacak personel ve altyapı neredeyse tamamen yok olmuş durumda.
Uluslararası kamuoyunun bir kısmı İsrail'e yönelik silah ambargosu çağrısı yaparken, bazı ülkeler İsrail'e askeri destek sağlamayı sürdürüyor. Bu durum, çatışmanın sona ermesini zorlaştıran en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Bölgede kalıcı bir ateşkes sağlanamaması, insani felaketin daha da derinleşmesine yol açıyor.
Üç yılın sonunda Gazze, tarihin en büyük yıkımlarından birini yaşamış bir şehir olarak duruyor. 74 binden fazla insanın hayatını kaybettiği bu süreçte, uluslararası hukukun ve insan haklarının ne kadar işlevsiz kaldığı bir kez daha ortaya çıktı. Dünya, Gazze'de yaşananları sadece izlemekle yetinirken, Filistin halkının acısı her geçen gün büyüyor. Çözüm için atılacak her adım, öncelikle kalıcı ateşkesin sağlanması ve insani yardımların kesintisiz ulaştırılmasından geçiyor.
