Geçen hafta Kiev'de düzenlenen bir basın toplantısında, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu ile birlikte, Cumhuriyet gazetesi adına sorular yönelttim. Sorularım, özerk Gagavuz Yeri bölgesinin Rusya yanlısı eğilimleri ve bu durumun iki ülke arasındaki hassas dengeleri nasıl etkilediği üzerineydi. Gagavuz Türkleri, Kiev ve Kişinev arasında giderek artan bir gerilimin merkezinde yer alıyor.
Gagavuzların Artan Rusya Yanlısı Söylemleri
Moldova'ya bağlı Gagavuz Yeri, etnik olarak Türk kökenli Gagavuzların yaşadığı özerk bir bölge. Son dönemde bölgede Rusya yanlısı söylemler belirgin şekilde arttı. Gagavuz liderler, Rusya ile daha yakın ilişkiler kurulması çağrısı yaparken, Moldova hükümetinin Avrupa entegrasyonu politikalarına karşı çıkıyorlar. Bu durum, Ukrayna'yı da endişelendiriyor çünkü Kiev, Rusya'nın Moldovya'daki ayrılıkçı hareketleri desteklediğini düşünüyor.
Basın toplantısında Sandu, Gagavuzların taleplerinin Moldova'nın toprak bütünlüğü çerçevesinde ele alınması gerektiğini vurguladı. Zelenski ise Ukrayna'nın Moldova'nın egemenliğine tam destek verdiğini ve Gagavuz sorununun diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini belirtti.
Ukrayna-Moldova İlişkilerinde Hassas Denge
Gagavuz Türkleri sorunu, Ukrayna ile Moldova arasındaki ilişkilerde kritik bir denge unsuru haline geldi. Her iki ülke de Rusya'nın nüfuz alanına girmekten çekinirken, Gagavuzların Rusya'ya yakınlaşması ortak endişe kaynağı. Ukrayna, Moldovya'nın doğusundaki Transdinyester bölgesindeki Rus askeri varlığını da yakından takip ediyor. Kiev, Gagavuzların Rusya tarafından kullanılması halinde, bölgesel istikrarın daha da bozulacağı uyarısında bulundu.
Moldova ise Gagavuzlara kültürel ve eğitim alanında daha fazla özerklik vermeye hazır olduğunu ancak siyasi bağımsızlık taleplerine kapalı olduğunu ifade ediyor. Sandu, Gagavuzların Moldovya'nın bir parçası olarak Avrupa perspektifinden faydalanabileceğini söyledi.
Bağımsız gözlemciler, Gagavuz sorununun Ukrayna-Moldova ilişkilerinde sıcaklık oluşturduğunu ancak iki ülkenin Rusya tehdidine karşı işbirliğini sürdüreceğini değerlendiriyor. Bölgedeki gelişmeler, Karadeniz güvenliği ve Türk dünyası açısından da yakından takip ediliyor.
