Fransa, İsrail'in Gazze'ye yönelik ablukayı kırmak ve insani yardım ulaştırmak isteyen Küresel Sumud Filosu'ndaki Fransız aktivistlere kötü muamelesine ilişkin 'işkence ve savaş suçu' iddialarıyla ilgili resmi bir soruşturma başlattı. Paris'teki savcılık, geçtiğimiz hafta yapılan başvurular üzerine harekete geçti ve Fransız vatandaşlarının maruz kaldığı iddia edilen fiziksel ve psikolojik şiddet olaylarını araştırmak için bir ön soruşturma açtı. Olay, uluslararası hukuk ve insan hakları örgütlerinin yakından takip ettiği bir sürecin parçası haline geldi.
Soruşturmanın perde arkası
Fransa Dışişleri Bakanlığı, iddiaları ciddiyetle ele aldıklarını ve Adalet Bakanlığı ile koordinasyon içinde olduklarını duyurdu. İsrail güçlerinin, Mayıs 2024'te Gazze'ye doğru yola çıkan Sumud Filosu'na uluslararası sularda müdahale ettiği ve gemideki aktivistleri gözaltına aldığı belirtiliyor. Gözaltı sırasında ve sonrasında Fransız aktivistlerin dövüldüğü, tehdit edildiği ve işkenceye maruz kaldığı iddia ediliyor. Soruşturma, Fransa’nın evrensel yargı yetkisi kapsamında, savaş suçu ve işkence suçlarını kapsıyor. Avrupalı diplomatlar, olayın Avrupa-İsrail ilişkilerinde yeni bir krize yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Uluslararası hukuk boyutu
Filodaki diğer ülke vatandaşları da benzer şikayetlerde bulundu. İsrail hükümeti ise operasyonun ‘meşru müdafaa’ hakkı kapsamında olduğunu savunsa da, insan hakları örgütleri bu eylemleri uluslararası hukuka aykırı buluyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin eski raportörlerinden Michael Lynk, 'Fransa'nın soruşturma başlatması önemli bir adım; ancak İsrail'in de bu suçlamalarla yüzleşmesi için uluslararası baskı artırılmalı' ifadelerini kullandı. Bu tür davalar genellikle yıllar sürebiliyor ancak Fransa, daha önce de benzer savaş suçu soruşturmalarını sonuçlandırmıştı. Olayın diplomatik yankıları sürerken, aktivistlerin aileleri adalet çağrısında bulunuyor.
Fransız hukuk sisteminin bu tür davalardaki tutumu, uluslararası toplumda takdir topluyor. Ancak soruşturmanın başarıya ulaşması için İsrail makamlarıyla işbirliği yapılması gerekiyor. İsrail'in bugüne kadar bu tür iddiaları reddettiği ve işbirliği yapmadığı biliniyor. Bu nedenle sürecin uzun vadeli bir mücadeleye dönüşmesi muhtemel. Küresel Sumud Filosu aktivistleri, Filistin halkına destek amacıyla yola çıktıklarını ve eylemlerinin barışçıl olduğunu vurguluyor. Soruşturma, sadece Fransa için değil, tüm Avrupa için İsrail'in Gazze politikalarına yönelik bir referans noktası olacak.
