Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat zaptına ilişkin yaptığı değerlendirmede, belgenin bazı kritik maddelerinin ilerleyen süreçte tartışılmaya devam edeceğini belirtti. Fidan, "Bu konuların teknik detaylarını hemen çözümlemek kolay olmayabilir. Zaman zaman tıkanmalar görebiliriz. Buna hazırlıklı olmak lazım" ifadelerini kullandı. Bakan Fidan, özellikle nükleer program ve yaptırımlar konusunda anlaşmazlıkların sürmesinin beklendiğini vurguladı.
Mutabakat zaptındaki belirsizlikler
Fidan, İran ve ABD arasında varılan mutabakatın bazı başlıkları açık bıraktığına dikkat çekti. Uranyum zenginleştirme seviyesi, uluslararası denetimlerin kapsamı ve yaptırımların kaldırılması takvimi gibi konuların uzun müzakerelere sahne olacağını dile getiren Bakan, "Taraflar kendi kırmızı çizgilerinden taviz vermekte zorlanacak. Bu da sürecin kesintilere uğramasına neden olabilir" dedi. Fidan ayrıca İsrail ve Körfez ülkelerinin anlaşmaya yönelik endişelerinin de ek bir gerilim unsuru oluşturduğunu sözlerine ekledi.
Türkiye’nin arabulucu rolü
Türkiye'nin İran ve ABD arasında geçmişte de arabuluculuk yaptığını hatırlatan Fidan, "Bölgesel istikrar için tarafların diyaloğu sürdürmesi önemli. Türkiye olarak yapıcı katkı sunmaya hazırız" dedi. Bakan, mutabakatın Orta Doğu'daki güvenlik denklemine etkilerini de değerlendirdi. İran nükleer programı konusunda çatışmacı bir yaklaşım yerine diplomatik yolların tercih edilmesinin kriz riskini azaltacağını kaydeden Fidan, "Ancak sürecin başarısız olması halinde bölgede yeni bir kriz dalgası kaçınılmaz olabilir" uyarısında bulundu.
Uluslararası toplumun beklentileri
ABD ve İran heyetleri arasındaki müzakerelerde en büyük pürüzün zenginleştirme oranı ve santrifüj sayısı olduğu belirtiliyor. İran'ın son dönemde yüzde 60'a kadar zenginleştirme seviyesine ulaştığına dair raporlar, Batılı ülkelerde endişe yaratırken, ABD'nin eski Başkanı Donald Trump döneminde çekildiği nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması için dolaylı müzakereler devam ediyor. Fidan, görüşmelerdeki en kritik başlığın yaptırımlar olduğunu söyledi: "İran, yaptırımların tamamen kalkmasını isterken ABD, nükleer faaliyetlerin kısıtlanmasını şart koşuyor. Bu iki talep arasında denge kurmak kolay değil."
Bölgesel yansımalar
Mutabakat zaptının bölgedeki müttefikler üzerinde de etkisi olması bekleniyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın nükleer programına karşı güvence talep ederken, İsrail ise anlaşmanın kendi güvenliğine tehdit oluşturabileceğini savunuyor. Fidan, bu endişelerin giderilmesi için kapsayıcı bir yaklaşım izlenmesi gerektiğini kaydetti. Türkiye'nin hem İran hem de Batı ile diyaloğu sayesinde yapıcı bir rol oynayabileceğini vurguladı.
Sonuç ve beklentiler
Dışişleri Bakanı Fidan'ın uyarıları, nükleer müzakere sürecinin önümüzdeki dönemde sancılı geçebileceğine işaret ediyor. Teknik detayların çözümünde yaşanacak tıkanmalar, tarafların siyasi iradesini test edecek. Türkiye, hem Urumiye'deki görüşmelere ev sahipliği yapması hem de iki ülkeyle de sağlıklı ilişkiler kurması sayesinde bu süreçte kilit bir konumda. Ancak Fidan'ın da belirttiği gibi, "hazırlıklı olmak lazım". Bölgesel istikrar, bu müzakerelerin sonucuna bağlı olarak şekillenecek.
