Türkiye'de kentsel dönüşüm çalışmaları hız kazanırken, evini yenilemek isteyen vatandaşlara yönelik milyonlarca lirayı bulan destek paketleri dikkat çekiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen programlar kapsamında hibe, kredi, kira ve taşınma yardımlarının yanı sıra vergi ve harç muafiyetleri sunuluyor. Özellikle İstanbul'da uygulanan “Yarısı Bizden” kampanyası, hak sahiplerine yüzde 50'ye varan finansman desteği sağlıyor. Bu desteklerden yararlanmak isteyenler için başvuru süreçleri ve şartlar haberimizde.
Kentsel Dönüşüm Destek Paketleri Neleri Kapsıyor?
Kentsel dönüşüm projeleri kapsamında vatandaşlara sunulan destekler, konutun durumuna ve gelir seviyesine göre değişiklik gösteriyor. Bakanlık, riskli yapıların yenilenmesini teşvik etmek amacıyla dört ana başlıkta yardım sağlıyor:
- Hibe desteği: Bağımsız bölüm başına belirlenen tutarlarda, kira ve taşınma masraflarını karşılamak üzere nakit yardım yapılıyor. 2024 yılı itibarıyla kira yardımı 5.500 TL'ye kadar çıkarken, taşınma yardımı ise 10.000 TL olarak belirlendi.
- Kredi desteği: Faizsiz veya düşük faizli kredilerle, konutun yenilenme maliyetinin önemli bir kısmı karşılanıyor. Kredi tutarı, konutun büyüklüğüne ve bulunduğu ile göre değişmekle birlikte, İstanbul'da 1 milyon TL'ye kadar çıkabiliyor.
- Kira yardımı: Yenileme süresince hak sahiplerine 18 ay boyunca kira desteği ödeniyor. Bu süre, projenin durumuna göre 24 aya kadar uzatılabiliyor.
- Vergi ve harç muafiyetleri: Yenilenen konutlarda tapu harcı, belediye harçları ve bazı vergilerden muafiyet tanınıyor. Ayrıca, kentsel dönüşüm kapsamında yapılan anlaşmalarda noter ve mahkemelerde %50 indirim uygulanıyor.
İstanbul'da “Yarısı Bizden” Kampanyası Nasıl İşliyor?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı iş birliğiyle hayata geçirilen “Yarısı Bizden” kampanyası, kent genelinde riskli yapıların dönüşümünü hızlandırmayı hedefliyor. Kampanya kapsamında, konutunu yenilemek isteyen mülk sahiplerine, proje maliyetinin yarısı devlet tarafından karşılanıyor. Bu oran, deprem riski yüksek bölgelerde ve düşük gelirli ailelerde daha da artırılabiliyor.
Kampanyadan yararlanmak için öncelikle binanın riskli yapı olarak tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespit, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla yapılıyor. Ardından, başvuru sahiplerinin en az 2/3 çoğunlukla karar alması ve bir proje müellifi ile anlaşma yapması gerekiyor. Başvurular, e-Devlet üzerinden veya ilgili müdürlüklere şahsen yapılabiliyor.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler ve Süreç
Desteklerden yararlanmak için başvuru sahiplerinin belirli şartları sağlaması gerekiyor. Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emekli olmamak, daha önce kentsel dönüşüm desteği almamış olmak ve riskli yapıda ikamet etmek ön koşullar arasında yer alıyor. Başvuru için istenen belgeler şunlardır:
- Kimlik fotokopisi ve tapu örneği
- Riskli yapı tespit raporu
- Proje müellifi ile yapılan sözleşme
- Mevcut yapıya ait fotoğraflar ve krokiler
- Dilekçe ve başvuru formu
Başvuru süreci, ortalama 30 gün içinde sonuçlanıyor. Başvurusu onaylanan hak sahiplerine, kira yardımları ve taşınma masrafları ilk etap ödemeleri olarak yapılıyor. Kredi tutarları ise proje ilerledikçe, inşaatın yüzde 20'si tamamlandıktan sonra dilimler halinde ödeniyor. Bu sayede vatandaşlar, yenileme sürecinde nakit akışı sağlamakta zorlanmıyor.
Desteklerden Kimler Yararlanabilir?
Kentsel dönüşüm desteklerinden, riskli yapıların sahipleri ve kiracılar farklı şekillerde yararlanabiliyor. Mülk sahipleri, konutun yenilenmesi için finansman desteği alırken, kiracılar ise kira yardımından yararlanabiliyor. Ancak kiracıların desteği, sadece taşınma ve kira ödemeleri ile sınırlı. Türkiye genelinde 1,5 milyon konutun riskli olduğu tahmin ediliyor.
Başvuru şartları arasında, binanın yüzde 51'inin aynı yönde oy vermesi gerekiyor. Bu oran, can güvenliği riski yüksek binalarda yüzde 75'e çıkabiliyor. Eğer bina tamamen boşalırsa, karar yeter sayısı düşürülüyor ve süreç hızlanıyor. Ayrıca, kentsel dönüşüm projelerinde hak sahiplerinin borçlarına karşılık, devlet tarafından verilen kefalet desteği de bulunuyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Gayrimenkul uzmanları, kentsel dönüşüm desteklerinin özellikle deprem riski taşıyan İstanbul için hayati önem taşıdığını vurguluyor. Uzmanlar, “Bu destekler sayesinde vatandaşlar, evini güvenli hale getirmek için büyük bir maddi yükten kurtuluyor. Ancak başvuru sürecinde dikkatli olmak, proje müellifi ve yüklenici firmayı iyice araştırmak gerekiyor” diyor. Ayrıca, kentsel dönüşümün sadece bireysel çabalarla değil, mahalle bazlı planlamalarla yapılması gerektiği belirtilerek, “İstanbul'da deprem dirençli bir kent inşa etmek için bu tür kampanyaların yaygınlaştırılması şart” ifadeleri kullanılıyor.
Sonuç olarak, evini yenilemek isteyenler için devlet tarafından sağlanan milyonluk destekler, hem ekonomik hem de güvenlik açısından büyük fırsat sunuyor. Başvuru süreci ve gereklilikler hakkında detaylı bilgi almak isteyenler, e-Devlet üzerinden veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın il müdürlüklerine başvurabilir. Deprem gerçeğini göz önünde bulundurarak, bu destekten yararlanmak hem bireysel hem de toplumsal bir sorumluluk olarak öne çıkıyor.
