Ev sahiplerinin, kiracının rızası olmadan yedek anahtar veya çilingir yardımıyla eve girmesi, Türk Ceza Kanunu'na göre 'konut dokunulmazlığını ihlal' suçu oluşturuyor. Hukukçular, bu eylemin sadece ayıp bir davranış olmadığını, aksine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabileceğini vurguluyor. Özellikle 'dairenin boyası çizildi mi, prizler söküldü mü, evime temiz bakıyor mu?' gibi gerekçelerle yapılan izinsiz girişler, kiracının şikayeti halinde soruşturma konusu olabiliyor.
Konut dokunulmazlığını ihlal suçu nedir?
Konut dokunulmazlığını ihlal suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 116. maddesinde düzenleniyor. Maddeye göre, bir kimsenin konutuna, işyerine veya eklentilerine rızası olmadan giren veya rıza ile girdikten sonra çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılıyor. Bu suçun takibi şikayete bağlı olduğu için, kiracının suç duyurusunda bulunması halinde savcılık soruşturma başlatıyor.
Mülk sahibi olmak, kiracının özel hayatının gizliliğine saygı göstermeyi gerektiriyor. Ev sahibi, mülkün sahibi olsa da, kiracıya tahsis ettiği süre boyunca konutu üzerindeki fiili egemenlik kiracıya geçiyor. Dolayısıyla, ev sahibinin kiracının izni olmadan eve girmesi, kiracının özel hayatına müdahale anlamına geliyor.
Yedek anahtarla girmek suçu ağırlaştırıyor
Uzmanlara göre, ev sahibinin yedek anahtar kullanarak veya çilingir çağırarak eve girmesi, suçu daha da ağırlaştırıyor. Bu durumda, 'cebir veya tehdit' unsuru olmasa bile, 'hukuka aykırı yollarla' girme söz konusu olduğu için ceza üst sınırdan belirlenebiliyor. Ayrıca, eve girme eylemi sırasında eşyalara zarar verilirse, 'malvarlığına zarar verme' suçu da ekleniyor.
Kiracının evde olmadığı bir zamanda yapılan bu tür girişler, özellikle kiracının özel eşyalarının incelenmesi veya fotoğraflanması durumunda 'özel hayatın gizliliğini ihlal' suçunu da oluşturabiliyor. Bu suçun cezası ise bir yıldan üç yıla kadar hapis.
Kiracı ne yapmalı?
Hukuki süreçte kiracının atması gereken adımlar var. Öncelikle, eve izinsiz girildiğine dair delil toplamak önemli. Bu deliller arasında güvenlik kamerası kayıtları, evdeki eşyaların fotoğrafları, çilingir fişi veya tanık ifadeleri yer alıyor. Ardından, en yakın karakola veya savcılığa suç duyurusunda bulunulması gerekiyor. Şikayet üzerine savcılık, ev sahibi hakkında soruşturma başlatıyor.
Ayrıca, kiracı bu durumu gerekçe göstererek kira sözleşmesini feshedebilir. Yargıtay kararlarına göre, ev sahibinin eve izinsiz girmesi, 'güven ilişkisini zedelediği' için kiracıya haklı fesih hakkı tanıyor. Kiracı, bu durumda depozitosunu geri alabilir ve taşınma masraflarını talep edebilir.
Yargıtay'dan emsal kararlar
Yargıtay, bu konuda verdiği emsal kararlarla ev sahiplerine net bir mesaj veriyor. Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 2020 tarihli bir kararında, ev sahibinin kiracının rızası olmadan eve girmesi 'konut dokunulmazlığını ihlal' olarak değerlendirilmiş ve sanık ev sahibi 10 ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Yargıtay, kararında 'mülkiyet hakkının sınırsız olmadığını, kiracının özel hayatına saygı gösterilmesi gerektiğini' vurgulamıştır.
Bir başka Yargıtay kararında ise, ev sahibinin 'evin bakımını kontrol etmek' amacıyla eve girmesi kabul edilmemiş, bu gerekçenin suçu ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir. Yargıtay'a göre, ev sahibi ancak acil durumlarda (örneğin su baskını, yangın) kiracıyı haberdar ederek eve girebilir.
Uygulamada ev sahiplerinin sıklıkla başvurduğu 'kiracı evi terk etti, kontrol amaçlı girdim' savunması da Yargıtay tarafından kabul görmüyor. Kira sözleşmesi devam ettiği sürece, kiracının evi terk etmiş olması, ev sahibine izinsiz girme hakkı vermiyor. Kiracı taşınmış olsa bile, ev sahibinin ancak tahliye tarihinden sonra ve kiracının haberiyle eve girmesi hukuka uygun.
Bu gelişmeler, ev sahiplerinin mülkiyet hakkını kullanırken kiracı haklarına saygı göstermesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Mülk sahibi olmanın, kiracının özel hayatına keyfi müdahale anlamına gelmediği unutulmamalı. Yasal yollardan çözüm aranması, hem ev sahibini cezai yaptırımlardan koruyacak hem de kiracı ile sağlıklı bir ilişki yürütülmesini sağlayacaktır.
