Türkiye'de milyonlarca Bağ-Kur’lu esnafı ilgilendiren erken emeklilik düzenlemesi yeniden gündeme geldi. Özellikle küçük esnafın prim gün şartının 9000'den 7200'e düşürülmesi beklenirken, mevcut sosyal güvenlik mevzuatı da bazı hallerde erken maaş imkanı sunuyor. Peki eksik primi olanlar ne yapmalı? İşte detaylar.
Prim gün sayısı 7200'e düşüyor mu?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın üzerinde çalıştığı düzenlemeye göre, Bağ-Kur sigortalılarının emeklilik için gereken prim gün sayısı 9000'den 7200'e indirilecek. Bu değişiklik özellikle küçük esnaf ve zanaatkarlar için büyük bir kolaylık sağlayacak. Ancak düzenlemenin ne zaman yürürlüğe gireceği henüz netleşmedi. Uzmanlar, bu düzenlemenin yasalaşması halinde yaklaşık 2 milyon esnafın doğrudan etkileneceğini belirtiyor.
Mevcut mevzuatta erken emeklilik formülleri
Prim gün şartının düşürülmesi dışında, mevcut yasalar da bazı durumlarda erken emeklilik imkanı tanıyor. Bunlardan ilki, malulen emeklilik. Çalışma gücünü en az %60 oranında kaybeden Bağ-Kur sigortalıları, 1800 gün prim ödemesi koşuluyla yaş şartı aranmaksızın malulen emekli olabiliyor. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik durumunda da erken emeklilik mümkün.
Bir diğer seçenek ise yaşlılık aylığından yararlanmak. 5400 gün prim ödeyen ve 60 yaşını dolduran kadınlar, 5400 gün prim ödeyen ve 62 yaşını dolduran erkekler emekli olabiliyor. Ancak bu durumda prim günü tamamlanmış olsa bile yaş şartı bekleniyor.
Eksik primleri tamamlama yolları
Prim gün sayısı eksik olan esnaf için çeşitli tamamlama seçenekleri bulunuyor. İsteğe bağlı sigorta primi ödeyerek eksik günler tamamlanabilir. Ayrıca, doğum borçlanması veya askerlik borçlanması gibi yöntemlerle prim gün sayısı artırılabiliyor. Kadın sigortalılar için her çocuk için 720 güne kadar borçlanma imkanı var. Erkeklerde ise askerlik süresinin tamamı borçlanılabiliyor. Bu borçlanmalar, prim günü ve yaş şartını etkiliyor.
Bunun yanı sıra, yurtdışı borçlanması da bir seçenek. Yurt dışında çalışan veya yaşayan Türk vatandaşları, yurtdışı sürelerini borçlanarak prim günlerine ekleyebiliyor. Ayrıca, kısa vadeli sigorta kollarına prim ödeyerek de gün kazanmak mümkün değil; sadece uzun vadeli sigorta kolları emeklilik primine sayılıyor.
Başvuru süreci ve dikkat edilmesi gerekenler
Emeklilik başvurusu yapmadan önce SGK'dan güncel prim dökümü alınması ve eksik günlerin tespit edilmesi önemli. Borçlanma işlemleri için SGK müdürlüklerine veya e-Devlet üzerinden başvuru yapılabiliyor. Borçlanma bedelleri, asgari ücret üzerinden hesaplanıyor ve taksitle ödenebiliyor. Ancak borçlanma yapılan süreler, sigorta başlangıcını geriye çekmediği için yaş şartını değiştirmiyor.
Son olarak, prim gün sayısı 7200'e düşürülse bile, sigorta başlangıcı 1 Mayıs 2008 sonrası olanlar için diğer şartlar da değişiyor. Uzmanlar, özellikle küçük esnafın mağduriyet yaşamaması için düzenlemenin bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Ancak mevcut durumda eksik primleri olanların borçlanma ve diğer yöntemleri değerlendirmeleri gerekiyor.
