Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD), Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) ve Eğitim-İş Eskişehir şubeleri, Eskişehir Valiliği’nin Ankara’daki NATO Zirvesi nedeniyle 1-10 Temmuz tarihleri arasında il genelinde tüm eylem ve etkinlikleri yasaklama kararına sert tepki gösterdi. Üç sivil toplum kuruluşu ortak bir açıklama yaparak yasağı “kabul etmediklerini” duyurdu ve demokratik hakların kısıtlanmasını eleştirdi.
Ortak açıklama: Yasağı tanımıyoruz
ADD, ÇYDD ve Eğitim-İş Eskişehir şubeleri tarafından yapılan yazılı açıklamada, valiliğin kararının anayasal toplanma ve gösteri yürüyüşü hakkını ihlal ettiği vurgulandı. Açıklamada, “NATO Zirvesi gerekçe gösterilerek getirilen 10 günlük yasak, halkın taleplerini ifade etme özgürlüğünün engellenmesidir. Bu kararı kabul etmiyoruz” denildi. Dernekler, yasağın kaldırılması için hukuki yollara başvuracaklarını da bildirdi.
Yasağın gerekçesi ve kapsamı
Eskişehir Valiliği, 1-10 Temmuz 2024 tarihleri arasında NATO Zirvesi’nin güvenliği gerekçesiyle il genelinde her türlü açık hava toplantısı, gösteri yürüyüşü, basın açıklaması ve benzeri etkinlikleri yasakladı. Karar, Eskişehir’in Ankara’ya yakınlığı ve olası güvenlik riskleri göz önünde bulundurularak alındı. Valilik, yasağa uymayanlar hakkında idari ve adli işlem yapılacağını duyurdu.
Karar, kentteki birçok sivil toplum kuruluşu ve siyasi parti tarafından da eleştirildi. CHP Eskişehir İl Başkanlığı, yasağın demokrasiye aykırı olduğunu belirterek, vatandaşları haklarını kullanmaya çağırdı.
NATO Zirvesi ve alınan güvenlik önlemleri
Ankara’da 9-11 Temmuz tarihleri arasında düzenlenecek NATO Zirvesi, birçok devlet ve hükümet başkanını ağırlayacak. Bu nedenle başta Ankara olmak üzere çevre illerde de geniş güvenlik önlemleri alınıyor. Eskişehir Valiliği’nin yasağı da bu kapsamda değerlendiriliyor. Ancak sivil toplum kuruluşları, olası güvenlik risklerinin tüm demokratik hakları askıya almak için bir gerekçe olamayacağını savunuyor.
Uzmanlar, bu tür yasakların anayasal güvence altındaki toplanma özgürlüğünü ihlal ettiğine dikkat çekiyor. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne göre de barışçıl toplantılar ancak zorunlu hallerde ve geçici süreyle kısıtlanabiliyor.
Geçmişteki benzer uygulamalar
Türkiye’de geçmişte de çeşitli zirve ve önemli günlerde benzer yasaklar uygulanmıştı. 2015’teki G20 Zirvesi öncesinde Antalya’da, 2023’teki Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde ise birçok ilde eylem yasakları getirilmişti. Bu uygulamalar sivil toplumdan sık sık eleştiri alıyor.
ADD, ÇYDD ve Eğitim-İş, yasağın kalkması için kamuoyu oluşturmayı ve hukuki süreci başlatmayı planlıyor. Dernekler ayrıca, yasak döneminde alternatif etkinlikler düzenleme arayışında olduklarını da ifade etti.
