İstanbul Esenyurt'ta yer alan ve Kanuni Sultan Süleyman döneminden (1520-1566) kaldığı tahmin edilen yaklaşık 500 yıllık Viyana Yolu Köprüsü, bakımsızlık ve çevresel etkenler nedeniyle unutulmaya yüz tuttu. Tarihi köprü, bir zamanlar Osmanlı ordusunun Viyana seferlerinde kullandığı güzergah üzerinde bulunuyor. Ancak bugün çevresindeki yapılaşma ve ilgisizlik, köprünün varlığını tehdit ediyor. Uzmanlar, köprünün acil restorasyon ve koruma altına alınması gerektiğini vurguluyor.
Tarihi köprünün geçmişi ve önemi
Viyana Yolu Köprüsü, adını Osmanlı İmparatorluğu'nun Viyana seferleri sırasında kullanılan tarihi yoldan alıyor. Kanuni Sultan Süleyman'ın 1529 ve 1532 seferleri sırasında bu güzergahın aktif olarak kullanıldığı biliniyor. Köprünün, dönemin ulaşım ağının önemli bir parçası olduğu düşünülüyor. Yapılan araştırmalar, köprünün mimari özellikleriyle klasik Osmanlı köprü mimarisine işaret ettiğini gösteriyor. Ancak kesin inşa tarihi ve banisi hakkında yeterli belge bulunmuyor. Yerel tarihçiler, köprünün bölgedeki diğer Osmanlı eserleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Günümüzdeki durumu ve tehditler
Günümüzde köprü, Esenyurt'un yoğun yapılaşması altında adeta kaybolmuş durumda. Çevresindeki gecekondular ve sanayi tesisleri, köprünün görünürlüğünü azaltmış. Köprünün taş kemerleri, zamanla erozyon ve bitki örtüsünün etkisiyle tahrip olmuş. Ayrıca, bölgeden geçen dere yatağının kuruması ve düzensiz yapılaşma, köprünün temel yapısına zarar vermiş. Bölge sakinleri, köprünün bakımsızlığından şikayetçi. Esenyurt Belediyesi yetkilileri, köprünün tescilli bir yapı olup olmadığı konusunda net bilgi vermekten kaçınıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün konuyla ilgili bir çalışması bulunmuyor.
Uzmanlardan çağrı
Sanat tarihçisi Dr. Ayşe Demir, köprünün acilen koruma altına alınması gerektiğini belirterek, "Viyana Yolu Köprüsü, Osmanlı'nın Avrupa ile ilişkilerini simgeleyen nadir yapılardan biri. Bu köprü, sadece bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda tarihi bir belge niteliğinde. Restorasyonu için öncelikle detaylı bir rölöve çalışması yapılmalı ve ardından özgün malzemeye uygun onarım gerçekleştirilmeli. Aksi halde bu eşsiz mirası tamamen kaybedebiliriz" dedi. Demir, köprünün çevresinin de düzenlenerek bir açık hava müzesi haline getirilebileceğini sözlerine ekledi.
Bölge halkının duyarlılığı
Esenyurt'ta uzun yıllardır yaşayan emekli öğretmen Mehmet Yılmaz, köprünün çocukluk yıllarında daha görünür olduğunu ancak son yıllarda iyice harabeye döndüğünü ifade etti. Yılmaz, "Burada eskiden dere akardı, çocuklar köprünün altında oynardı. Şimdi ise çöp ve moloz yığınları arasında kalmış. Yetkililerden bu tarihi yapıya sahip çıkmalarını bekliyoruz" diye konuştu. Bölgede faaliyet gösteren bir inşaat firmasının köprüye zarar verdiği iddiaları ise henüz doğrulanmadı.
Koruma çabaları ve beklentiler
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür Varlıkları Daire Başkanlığı, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak İBB'nin tarihi yapıların envanterine ilişkin çalışmalarında Viyana Yolu Köprüsü'nün yer alıp almadığı bilinmiyor. Sivil toplum kuruluşları, köprünün korunması için imza kampanyası başlatmayı planlıyor. Tarih Vakfı gibi kuruluşlar, bölgedeki diğer Osmanlı eserleriyle birlikte bir koruma projesi geliştirilmesi çağrısında bulunuyor. Öte yandan, Esenyurt Belediyesi'nin 2024 yılı bütçesinde tarihi yapıların restorasyonu için ayrılan payın düşük olduğu öğrenildi.
Geleceğe dair umutlar
Uzmanlar, Viyana Yolu Köprüsü'nün kurtarılması için öncelikle tescillenmesi ve ardından restorasyon projesinin hayata geçirilmesi gerektiğini söylüyor. Köprünün bulunduğu alanın sit alanı ilan edilmesi, çevresel tehditleri de beraberinde getirebilir. Ancak bu sayede yapı, gelecek nesillere aktarılabilir. Bölgede yaşayan vatandaşlar ise bir an önce somut adımlar atılmasını bekliyor. Esenyurt'un hızla betonlaşması, tarihi dokuya sahip çıkılmasını zorlaştırıyor. Yerel yönetimlerin ve merkezi hükümetin işbirliği yapması halinde köprünün yeniden ayağa kaldırılması mümkün görünüyor.
Sonuç olarak, Viyana Yolu Köprüsü, İstanbul'un kültürel mirasının az bilinen ancak bir o kadar da değerli bir parçası. Kanuni dönemine uzanan geçmişiyle şehrin tarihine ışık tutan bu yapının korunması, sadece Esenyurt için değil, tüm İstanbul için bir sorumluluk. Yetkililerin harekete geçmemesi durumunda, 500 yıllık bu köprü sessizce yok olup gidecek.
