Erzincan’ın Kemah ilçesinde inşaatına başlanan ancak 50 milyon lira harcanmasına rağmen tamamlanamayan Ballı Barajı için açılan 1 milyar liralık ikmal ihalesi, daha önce de işi üstlenen Akgenç İnşaat şirketine verildi. Kamuoyunda büyük yankı uyandıran ihale, projenin akıbeti ve maliyet artışları nedeniyle eleştirilere konu oluyor. İhalenin sonuçlanmasıyla birlikte barajın bitirilmesi için yeni bir dönem başlarken, ihale sürecinin şeffaflığı ve fiyat farkları tartışma yarattı.
Projenin Geçmişi ve Yaşanan Gecikmeler
Ballı Barajı, Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından 2016 yılında ihale edilmiş ve yapım işini Akgenç İnşaat A.Ş. üstlenmişti. Projenin tamamlanması için öngörülen süre 730 gün olarak belirlenmişti. Ancak müteahhit firmanın çeşitli nedenlerle çalışmaları durdurması ve kur farklarından kaynaklı fiyat artışları nedeniyle barajın yapımı yıllarca devam edemedi. Kısa süre içinde işin büyük bir bölümü bitirilemezken, yüklenici firma ile DSİ arasında uyuşmazlıklar baş gösterdi.
2019 yılında sözleşme, yüklenici firmanın işi zamanında bitirememesi üzerine DSİ tarafından feshedildi. Bugüne kadar kamu kaynaklarından 50 milyon lira harcanan baraj projesi, tamamlanamayan yüzüyle adeta dramatik bir tablo çizdi. Bu süreçte proje defalarca kez yeniden ihale edilmeye çalışıldı, ancak ihaleler iptal edildi veya sonuçsuz kaldı. Yerel kaynaklar, en son yapılan ihalenin de yine aynı firmanın iştirakiyle sonuçlanmasının hem şaşkınlık hem de tepki yarattığını belirtiyor.
Barajın tamamlanması halinde bölgede tarımsal sulama ve içme suyu ihtiyacının karşılanması, ayrıca enerji üretiminin sağlanması hedefleniyordu. Bölge halkı, yıllardır bitmeyen baraj nedeniyle mağduriyet yaşarken, yetkililerin bir an önce çözüm bulmasını bekliyor.
İhalenin Detayları ve Tepkiler
2024 yılı itibarıyla DSİ tarafından yeniden ihaleye çıkılan Ballı Barajı ikmal inşaatı için tahmini maliyet 1 milyar 20 milyon lira olarak belirlendi. İhaleye sadece Akgenç İnşaat teklif verdi ve yapılan değerlendirme sonucunda iş, yine aynı firmaya bırakıldı. İhale süreci, kamu ihale mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği açıklansa da, bir önceki yüklenicinin tekrar işi alması birçok kesim tarafından sorgulandı.
Yerel gazeteler, ihale sonucunu “Ballı Barajı’na yine Akgenç imzası” diyerek manşetlerine taşıdı. Ana muhalefet partisi yetkilileri de konuya ilişkin yazılı bir açıklama yaparak, ihale sürecinin kamu yararı gözetilerek yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Öte yandan, Akgenç İnşaat’ın daha önceki işlerini de zamanında bitiremediği ve cezai yaptırımlarla karşılaştığı iddiaları gündeme getirildi. Kamuoyunda, “Madem ki ilk sözleşmede başarısız oldu, neden yeniden bu firmaya görev veriliyor?” eleştirileri öne çıkıyor.
DSİ yetkilileri ise ihale sürecinin usulüne uygun olduğunu, tek teklifin bu firmadan gelmesi nedeniyle işin mevzuat gereği bu şirkete verildiğini savundu. Ayrıca, firmanın ekonomik açıdan güçlü olduğunu ve bu kez işi tamamlayabileceğini ifade ettiler. Ancak uzmanlar, büyük altyapı projelerinde aynı firmanın yeniden iş almasının risklerini ve denetim mekanizmasının etkin işletilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Ballı Barajı’nın yapımına ilişkin yeni sözleşmenin önümüzdeki günlerde imzalanması bekleniyor. Projenin tamamlanması için verilen süre ise 900 gün olarak öngörülüyor. Bölge halkı, barajın artık bir an önce bitirilmesini ve ekonomik kayıpların telafi edilmesini ümit ediyor.
Bölge İçin Önemi ve Gelecek Planları
Ballı Barajı, Erzincan’ın Kemah ilçesine bağlı Ballı ve çevre köylerinin tarımsal sulama ihtiyacını karşılamak amacıyla planlandı. Proje kapsamında ayrıca 1,5 megavat kurulu güce sahip hidroelektrik santrali (HES) de yer alacak. Barajın tamamlanmasıyla yaklaşık 10 bin dekar tarım arazisinin modern sulama sistemlerine kavuşması, yörede çiftçilerin gelir düzeyinin artması bekleniyor. Ayrıca, barajın içme suyu temininde de rol oynaması planlanıyor.
Uzun süredir atıl durumda bekleyen projenin yeniden canlandırılması, Erzincan ve çevresi için hayati önemde. Kamu kaynaklarının israf edilmemesi ve projenin artık sağlıklı bir şekilde tamamlanması gerektiğinin altı çiziliyor. Yaşanan onca gecikmeye rağmen, verilen yeni sözleşmenin şeffaf bir şekilde takip edilmesi ve denetlenmesi, hem bölge halkı hem de Türkiye kamuoyu açısından önem taşıyor.
Değerlendirme
Bu ihale; kamu projelerinin yüklenici firmaların başarısızlığına rağmen aynı şirketlere verilmesinin ve maliyetlerin katlanarak artmasının önemli bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Bir altyapı projesinde 50 milyon lira harcanıp işin bitirilememesi, ardından 1 milyarlık yeni bir maliyetle aynı aktöre tekrar iş verilmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve ihale mevzuatının revize edilmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, benzer durumların yaşanmaması için bağımsız denetim mekanizmalarının devreye girmesi ve fiyat farkı sözleşmelerinin işin tamamlanması şartına bağlanması gibi düzenlemeler tartışılmalıdır. Bu tür somut vakaların kamuoyunda yarattığı tepki, şeffaflık ve hesap verebilirlik taleplerini haklı çıkarıyor.
