Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi dönüşünde uçakta gazetecilere açıklamalarda bulundu. Erdoğan, Yunanistan ile yaşanan son gelişmelere ilişkin sert mesajlar verdi. 'Eğer Yunanistan, Ege ve Doğu Akdeniz'deki hukuk dışı eylemlerine devam ederse, biz de uluslararası hukuktan doğan haklarımızı sonuna kadar kullanırız. Gerekeni yaparız' ifadelerini kullandı. Erdoğan'ın bu açıklamaları, iki ülke arasında son dönemde artan gerginliğin bir kez daha gözler önüne serdi.
Erdoğan'dan Yunanistan'a Şartlı Çağrı
Erdoğan, Yunanistan ile diyaloğa açık olduklarını ancak karşılıklı saygı ve güven temelinde hareket edilmesi gerektiğini belirtti. Cumhurbaşkanı, 'Yunanistan ile görüşmeye her zaman hazırız. Ancak görüşmelerin bir sonuç üretmesi için Yunanistan'ın önce uluslararası hukuka ve iyi komşuluk ilişkilerine uygun davranması şart. Aksi takdirde, Türkiye olarak kendi milli çıkarlarımızı ve Kıbrıs Türkleri dahil soydaşlarımızın haklarını korumak için her türlü tedbiri alma hakkımız saklıdır.' diye konuştu.
Doğu Akdeniz'de Gerilim ve Savunma Sanayii Vurgusu
Erdoğan, Yunanistan'ın son dönemde Doğu Akdeniz'deki adaları askerileştirme çabalarına da dikkati çekti. 'Yunanistan, Ege adalarında uluslararası anlaşmalara aykırı şekilde askeri varlık bulunduruyor. Bu kabul edilemez. Bu konuda uyarılarımızı yaptık, gereken adımları da atacağız.' dedi. Öte yandan Erdoğan, 'Bizim Yunanistan ile savaş gibi bir niyetimiz yok. Ama sınırlarımızı ve haklarımızı kimseye çiğnetmeyiz. Yunanistan, savunma sanayii alanında Türkiye ile iş birliği yapmak isterse, kapımız açıktır. Ancak bu iş birliği, karşılıklı çıkarlara dayanmalıdır.' ifadelerini kullandı.
ŞİÖ Zirvesi'nden Mesajlar
Erdoğan, ŞİÖ Zirvesi'ne ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Zirvede ikili temaslarda bulunduğunu ve özellikle Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştüğünü hatırlatan Erdoğan, 'ŞİÖ, Türkiye için önemli bir platform. Burada Asya ülkeleriyle ilişkilerimizi güçlendirme fırsatı buluyoruz. Ayrıca enerji, ticaret ve güvenlik alanlarında önemli anlaşmalara imza attık.' dedi. Erdoğan, Putin ile görüşmesinde ise Suriye ve Ukrayna konularının yanı sıra bölgesel iş birliği konularının ele alındığını aktardı.
Şanghay İşbirliği Örgütü, Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan tarafından 2001 yılında kuruldu. Türkiye, örgütte diyalog ortağı statüsünde yer alıyor. Zirveye katılım, Türkiye'nin çok yönlü dış politika anlayışı çerçevesinde değerlendiriliyor. Erdoğan'ın zirve dönüşünde yaptığı açıklamalar, özellikle Yunanistan'a yönelik sert uyarılar nedeniyle dikkat çekti.
Yunanistan ile Son Durum
Türkiye ile Yunanistan arasında son dönemde Ege Denizi'ndeki kıta sahanlığı ve Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları konusunda anlaşmazlıklar yaşanıyor. İki ülke, 2021'den bu yana istikşafi görüşmelere rağmen somut bir ilerleme kaydedemedi. Yunanistan'ın, Türkiye'den sığınmacıları geri ittiğine dair iddialar da iki ülke arasındaki gerginliği artıran bir diğer faktör. Avrupa Birliği ve NATO, tarafları diyaloğa çağırıyor. Erdoğan'ın bu açıklamaları, Yunanistan'ın da son dönemde ABD'den aldığı askeri destekle birlikte bölgede tansiyonun yükselmesine neden olabilir.
Öte yandan, Erdoğan'ın 'gerekeni yaparız' ifadesi, kamuoyunda farklı yorumlara yol açtı. Bazı analistler, bu söylemin Yunanistan'ı masaya oturtmaya yönelik bir baskı unsuru olduğunu belirtiyor. Bazıları ise bu tür sert çıkışların iki ülke arasındaki diyaloğu zedeleme riski taşıdığına dikkat çekiyor. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlıkların temelini, Ege Denizi'ndeki kıta sahanlığı, hava sahası, Doğu Akdeniz'deki münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırları ve Kıbrıs sorunu oluşturuyor. İki ülke, 1999'da başlayan yakınlaşma sürecine rağmen, zaman zaman yaşanan krizlerle gündeme geliyor. 2020'de Doğu Akdeniz'deki sondaj faaliyetleri nedeniyle yaşanan kriz, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Uluslararası toplum, taraflar arasındaki diyaloğun sürmesini ve gerginliğin artmamasını bekliyor.
