Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çalışmalarına katılmak üzere 20 Eylül Pazar günü New York'a gidiyor. Erdoğan'ın ABD Başkanı Donald Trump ile yapması beklenen görüşme, Türk-Amerikan ilişkilerinde kritik bir haftaya işaret ediyor. Görüşmede İran, Suriye, F-35 ve S-400 başlıklarının ele alınması bekleniyor.
Görüşmenin ana gündem maddeleri
Erdoğan-Trump zirvesinde ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel gelişmeler de masaya yatırılacak. İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri, Suriye'deki son durum, terörle mücadele ve savunma sanayii iş birliği öne çıkan başlıklar arasında. Türkiye'nin Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemleri ve ABD'nin F-35 programından Türkiye'yi çıkarma kararı, görüşmenin en hassas konuları olarak değerlendiriliyor.
F-35 ve S-400 dosyası
ABD, Türkiye'nin S-400 alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılması sürecini geçtiğimiz yıl tamamlamıştı. Türkiye, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumlu olduğunu ve F-35'lerin güvenliğini tehdit etmediğini savunuyor. Görüşmede, Türkiye'nin F-35 programına geri dönüş koşulları ve S-400'lerin statüsü ele alınabilir. Diplomatik kaynaklar, tarafların karşılıklı adımlar konusunda esnek olabileceği sinyalini veriyor.
Suriye ve İran dosyası
Suriye'deki iç savaş ve İdlib'deki durum, Türkiye ile ABD arasında sürekli istişare edilen bir konu. ABD'nin Suriye'den çekilme süreci ve YPG/PKK ile ilişkisi, Ankara'nın tepkisini çekmeye devam ediyor. İran'a yönelik yaptırımlar ve bölgesel gerilim de görüşmede ele alınacak. Türkiye, İran ile komşuluk ilişkilerini ve enerji iş birliğini sürdürürken, ABD'nin İran politikasına mesafeli duruşunu koruyor.
Türkevi ve diğer temaslar
Erdoğan'ın New York'ta Türkevi'nde çeşitli heyetleri ağırlaması ve BM Genel Kurulu'nda hitap etmesi planlanıyor. Ayrıca diğer devlet başkanları ve iş insanlarıyla ikili görüşmeler yapması bekleniyor. Erdoğan'ın BM kürsüsünden dünya liderlerine önemli mesajlar vermesi öngörülüyor. New York temasları, Türkiye'nin dış politika önceliklerini uluslararası platformda anlatması açısından önem taşıyor.
Arka plan: İlişkilerde dalgalı seyir
Türkiye-ABD ilişkileri son yıllarda inişli çıkışlı bir grafik izliyor. 2019'da S-400 alımı sonrası F-35 programından çıkarılan Türkiye, CAATSA yaptırımlarıyla da karşılaştı. Ancak iki lider arasındaki kişisel diyalog, sorunların çözümünde kapı aralıyor. Trump yönetiminin Türkiye'ye yönelik tutumu, Kongre'deki bazı çevrelerce eleştirilse de Beyaz Saray ikili ilişkileri sürdürme yanlısı. Erdoğan-Trump görüşmesi, bu dengeyi test edecek.
Uzman görüşleri ve beklentiler
Dış politika uzmanları, görüşmeden somut bir sonuç çıkmasının zor olduğunu ancak diyaloğun sürmesinin önemli olduğunu belirtiyor. F-35 konusunda ABD'nin tavrını yumuşatması için Türkiye'nin S-400'leri aktif kullanmaması gibi bir formül üzerinde çalışıldığı konuşuluyor. Suriye'de ise güvenli bölge konusunda mutabakat sağlanması hedefleniyor. İran dosyasında ise Türkiye'nin dengeleme politikası devam edecek gibi görünüyor.
New York'ta yoğun diplomasi trafiği
BM Genel Kurulu, dünya liderlerini bir araya getirmesiyle biliniyor. Erdoğan'ın da katılacağı bu zirvede, iklim değişikliği, küresel ekonomi ve güvenlik konuları ele alınacak. Erdoğan'ın özellikle İslamofobi ve mülteci krizi konularında uluslararası topluma çağrıda bulunması bekleniyor. Türkiye'nin BM Güvenlik Konseyi reformu çağrıları da gündeme gelebilir.
Erdoğan-Trump görüşmesi ne zaman?
Görüşmenin kesin tarihi henüz netleşmedi. Ancak BM Genel Kurulu haftasında (21-25 Eylül) yapılması bekleniyor. İki liderin bir araya gelmesi, Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir sayfa açabilir. Görüşme sonrası yapılacak açıklamalar, ilişkilerin seyrini belirleyecek.
Erdoğan'ın New York ziyareti, Türkiye'nin dış politikada aktif rol alma çabasının bir yansıması. ABD ile yaşanan sorunlara rağmen diyalog kanallarının açık tutulması, Ankara'nın stratejik öncelikleri arasında. Görüşmeden çıkacak sonuçlar, sadece ikili ilişkileri değil, bölgesel dengeleri de etkileyecek. Bu nedenle Erdoğan-Trump zirvesi, haftanın en kritik diplomasi başlığı olarak öne çıkıyor.
