Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 27 Eylül Azerbaycan'ın Anım Günü kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, 2020 yılında yaşanan İkinci Karabağ Savaşı sırasında hayatını kaybeden Azerbaycanlı askerler anıldı ve iki lider, Türkiye-Azerbaycan stratejik ortaklığının önemine vurgu yaptı. Edinilen bilgilere göre, telefon görüşmesi akşam saatlerinde yapıldı ve yaklaşık 30 dakika sürdü.
Görüşmenin detayları ve ele alınan konular
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Erdoğan ve Aliyev, ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeleri de ele aldı. Görüşmede, Karabağ'ın işgalden kurtarılmasının yıl dönümü vesilesiyle Azerbaycan halkına taziyeler ve tebrikler iletildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Aziz şehitlerimizi rahmetle anıyorum. Azerbaycan'ın haklı davasında her zaman yanında olduk, olmaya devam edeceğiz" ifadelerini kullandı. Aliyev ise Türkiye'nin desteğinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, iki ülke arasındaki kardeşlik bağının her türlü sınavdan geçtiğini belirtti.
Telefon görüşmesinde ayrıca, enerji, ticaret ve ulaştırma alanlarındaki iş birliği projeleri masaya yatırıldı. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı, TANAP ve Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu gibi stratejik projelerin önemine dikkat çekildi. İki lider, 2021 yılında imzalanan Şuşa Beyannamesi çerçevesinde müttefiklik ilişkilerinin daha da güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Anım Günü nedir ve neden önemli?
Azerbaycan'da her yıl 27 Eylül, "Anım Günü" olarak anılıyor. Bu tarih, 2020 yılında Ermenistan'ın cephe hattında başlattığı saldırılar sonucu sivil yerleşim yerlerinin hedef alınması ve İkinci Karabağ Savaşı'nın başlaması nedeniyle özel bir anlam taşıyor. Savaş, 44 gün sürdü ve 8 Kasım'da Azerbaycan'ın zaferiyle sonuçlandı. 10 Kasım 2020'de imzalanan üçlü anlaşma ile işgal altındaki toprakların büyük bölümü kurtarıldı. Azerbaycan, 27 Eylül'ü "Anım Günü", 8 Kasım'ı ise "Zafer Günü" olarak kutluyor.
Türkiye, savaş süresince siyasi ve diplomatik alanda Azerbaycan'a güçlü destek verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, sık sık "Azerbaycan'ın yanındayız" mesajı vererek, kardeşlik hukukunun gereğini yerine getirdi. İki ülke arasındaki ilişkiler, "tek millet, iki devlet" anlayışıyla yürütülüyor.
Ekonomik yansımalar ve iş birliği potansiyeli
Görüşmede ekonomik konular da öne çıktı. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, son yıllarda istikrarlı bir şekilde artıyor. 2023 itibarıyla karşılıklı ticaret 5 milyar doları aştı. Türkiye, Azerbaycan'ın en büyük ikinci ticaret ortağı konumunda. Enerji alanında TANAP üzerinden Avrupa'ya gaz taşınması devam ederken, 2025 hedefleri arasında ticaret hacmini 15 milyar dolara çıkarmak bulunuyor.
Ulaştırma koridorları kapsamında Zengezur Koridoru'nun açılması, bölgesel ticaret için kritik görülüyor. Bu koridorun tamamlanmasıyla Türkiye ile Azerbaycan arasında doğrudan kara bağlantısı sağlanacak ve Orta Asya'ya erişim kolaylaşacak. Erdoğan ve Aliyev, bu projenin bir an önce hayata geçirilmesi için gerekli adımların atılacağını teyit etti.
Ayrıca, savunma sanayii iş birliği de gündemdeydi. Türkiye'nin Azerbaycan'a sağladığı askeri eğitim ve teknoloji transferi, iki ülkenin savunma kapasitesini artırıyor. Ortak tatbikatlar ve savunma projeleri, stratejik ortaklığın somut göstergeleri arasında.
Bölgesel ve küresel bağlam
Telefon görüşmesi, Güney Kafkasya'da kalıcı barış arayışlarının sürdüğü bir döneme denk geldi. Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış müzakereleri devam ederken, Türkiye'nin rolü belirleyici. Erdoğan, görüşmede, bölgede istikrarın ancak toprak bütünlüğü ve egemenlik ilkelerine saygıyla sağlanabileceğini yineledi.
Uluslararası arenada, Türkiye-Azerbaycan ittifakı, enerji güvenliği ve jeopolitik dengeler açısından önem taşıyor. Avrupa Birliği'nin gaz arz çeşitliliği arayışları, Azerbaycan'ın önemini artırıyor. Türkiye ise transit ülke konumunu güçlendiriyor.
Sonuç olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Aliyev'i araması, iki ülke arasındaki derin bağların bir yansıması. Anım Günü vesilesiyle yapılan görüşme, sadece sembolik değil, aynı zamanda geleceğe dönük iş birliği mesajları içeriyor. Türkiye ve Azerbaycan, bölgesel barış ve refah için ortak irade sergilemeye devam ediyor.
