AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin yıl dönümünde yaptığı açıklamada darbeyi 'mahkum' etti. Erdoğan'ın sözleri, darbenin lideri Kenan Evren'in yıllar sonra Erdoğan'la ilgili sarf ettiği övgü dolu ifadeleri akıllara getirdi. Evren, 2000'li yıllarda verdiği bir röportajda dönemin Başbakanı Erdoğan için 'Bu ülkeyi ancak o kurtarır' demişti.
Erdoğan: 'Darbeleri Mahkum Ediyoruz'
Erdoğan, 12 Eylül 1980 darbesinin yıl dönümünde yaptığı yazılı açıklamada, "12 Eylül, milletin iradesine vurulmuş en büyük prangalardan biridir. Darbeleri ve darbeci zihniyeti mahkum ediyoruz" ifadelerini kullandı. Erdoğan, darbe dönemlerinde yaşanan hak ihlallerine ve idamlara da değinerek, "Bu ülke, darbelerin yol açtığı acıları hâlâ unutmadı. 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül ve 28 Şubat, demokrasimize vurulmuş kara lekerdir" dedi.
Erdoğan'ın bu açıklaması, 12 Eylül darbesinin mimarı Kenan Evren'in 2015'teki vefatından yıllar önce, 2004 yılında verdiği bir röportajı gündeme taşıdı. Evren, o dönemde yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin bugünkü durumundan memnunum. Tayyip Erdoğan iyi bir yönetici. Bu ülkeyi ancak o kurtarır" şeklinde konuşmuştu. Evren'in bu sözleri, darbenin lideri ile AKP hükümeti arasındaki ilginç ilişkiyi gözler önüne seriyor.
Kenan Evren'in Erdoğan'a Övgüsü
Kenan Evren, 2004 yılında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilgili çarpıcı ifadeler kullanmıştı. Evren, "Tayyip Erdoğan'ı takdir ediyorum. Ülkeyi iyi yönetiyor. Ekonomi düzeliyor. Bu gidişle Türkiye büyük bir ülke olacak" demişti. Evren, ayrıca Erdoğan'ın AB sürecini de desteklediğini belirtmişti.
Ancak Evren, 2011 yılında yaptığı bir başka açıklamada ise Erdoğan'a yönelik eleştirilerde bulunmuş, "Tayyip Erdoğan'ın bazı icraatlarını doğru bulmuyorum. Özellikle Kürt meselesinde attığı adımlar tehlikeli" ifadelerini kullanmıştı. Evren'in bu çelişkili sözleri, darbecibaşı olarak anılmasına rağmen Erdoğan'a duyduğu hayranlığı da ortaya koyuyor.
12 Eylül Darbesi ve Sonrası
12 Eylül 1980'de Kenan Evren liderliğindeki Milli Güvenlik Konseyi, yönetime el koydu. Darbe sonrası 650 bin kişi gözaltına alındı, 230 bin kişi askeri mahkemelerde yargılandı, 517 kişi idam cezasına çarptırıldı ve 50 kişi idam edildi. Darbe, Türkiye'nin siyasi ve sosyal yapısını derinden etkiledi. 1982 Anayasası ile birlikte uzun yıllar sürecek bir vesayet dönemi başladı.
Evren, darbe sonrası 1982'de Cumhurbaşkanı oldu ve 1989'a kadar bu görevde kaldı. 2012 yılında, 12 Eylül darbesiyle ilgili yargılandığı davada müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Ancak yaşı ve sağlık durumu nedeniyle cezası infaz edilmedi. Evren, 9 Mayıs 2015'te 97 yaşında hayatını kaybetti.
Erdoğan'ın Darbe Karşıtlığı
Recep Tayyip Erdoğan, siyasi kariyeri boyunca darbelere karşı duruşuyla biliniyor. 2007'deki e-muhtıra, 2013 Gezi Parkı olayları ve 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında Erdoğan, milletin iradesine sahip çıkma vurgusu yaptı. 15 Temmuz darbe girişimini 'milletin zaferi' olarak nitelendiren Erdoğan, darbe girişimcilerine karşı sert tedbirler aldı.
Erdoğan, 12 Eylül darbesini de sık sık eleştirerek, "Darbeler, bu milletin büyümesine engel olmuştur. 12 Eylül'ün acılarını unutmadık, unutturmayacağız" demişti. Ancak muhalefet, Erdoğan'ın darbe karşıtlığının samimiyetini sorguluyor. Özellikle 15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL döneminde yaşanan hak ihlalleri, Erdoğan'ın darbe karşıtlığıyla çeliştiği iddialarını gündeme getiriyor.
Kenan Evren'in Erdoğan'a yönelik övgü dolu sözleri, darbecibaşı ile AKP lideri arasındaki ilişkinin karmaşıklığını gözler önüne seriyor. Bir yandan darbe mağdurları için adalet arayışı sürerken, diğer yandan darbecinin Erdoğan'ı takdir etmesi, Türkiye'nin yakın siyasi tarihindeki çelişkileri yansıtıyor. 12 Eylül'ün üzerinden 44 yıl geçmesine rağmen, darbenin etkileri ve aktörleri hâlâ tartışılıyor.
