Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), engelli bir vatandaşın İstanbul'daki Göktürk Göleti Tabiat Parkı'na aracıyla girişine izin verilmemesini ayrımcılık yasağının ihlali olarak değerlendirdi. Kurul, parkın işletmesinden sorumlu Eyüpsultan Belediyesine 100 bin lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi. Karar, engelli bireylerin kamusal alanlara erişimindeki sorunlara dikkat çekiyor.
Olayın geçmişi
Ortopedik engelli bir vatandaş, 2023 yazında ailesiyle birlikte Göktürk Göleti Tabiat Parkı'nı ziyaret etmek istedi. Ancak aracıyla parkın girişine geldiğinde, görevliler tarafından 'özel araç girişine izin verilmediği' gerekçesiyle geri çevrildi. Engelli vatandaş, parka erişim sağlayamayınca durumu TİHEK'e şikayet etti. Başvuruda, parka araçla girişin yasak olmasına rağmen, engelli bireyler için herhangi bir alternatif düzenleme bulunmadığı ve bu durumun ayrımcılık oluşturduğu belirtildi.
TİHEK'in gerekçeli kararı
TİHEK, yaptığı incelemede, parkın araç trafiğine kapalı olduğunu ancak engelli bireylerin erişimini kolaylaştıracak hiçbir önlem alınmadığını tespit etti. Kararda, 'Engelli bireyin parka girişine izin verilmemesi, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu'nun ayrımcılık yasağı hükümlerine aykırıdır' denildi. Kurul, belediyenin engelli bireyler için erişilebilirlik düzenlemeleri yapması gerektiğini vurguladı.
Benzer vakalar ve hak arama yolları
Türkiye'de engelli bireylerin kamusal alanlara erişimi konusunda benzer şikayetler sıkça gündeme geliyor. TİHEK, 2022'de de bir alışveriş merkezinin engelli otoparkını usulsüz kullanması nedeniyle ceza kesmişti. Engelli bireyler, yaşadıkları erişim sorunlarını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki ALO 183 hattı veya TİHEK'e doğrudan başvurarak bildirebiliyor. Ayrıca, 2014 tarihli Erişilebilirlik Yönetmeliği, kamuya açık tüm yapıların engelliler için uygun hale getirilmesini zorunlu kılıyor.
Sonuç
Bu karar, engelli bireylerin eşit hizmete erişim hakkının ihlali halinde yaptırımlar uygulanacağını gösteriyor. Ancak mesele yalnızca cezalarla çözülecek gibi görünmüyor; belediyelerin erişilebilirlik düzenlemelerini proaktif şekilde hayata geçirmesi, toplumsal farkındalığın artması ve denetimlerin sıklaştırılması gerekiyor.
