Milyonlarca emekli ve memurun gözü kulağı, bu hafta açıklanacak haziran ayı enflasyon verilerinde olacak. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz Çarşamba günü duyurulması beklenen enflasyon rakamı, 6 aylık kesin zam oranını belirleyecek. Temmuz ayı itibarıyla maaşlara yansıyacak artış, emekli kök maaşını, memur ve memur emeklisi katsayılarını doğrudan etkileyecek. Kamuoyunda beklenti, son 5 aylık birikmiş enflasyonun üzerine haziran verisinin eklenmesiyle ortaya çıkacak rakamın, refah payı artışıyla birlikte yüzde 25-30 bandında olabileceği yönünde.
Emekli maaşı için hesaplama nasıl yapılacak?
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışı, son 6 aylık TÜFE ortalamasına göre belirleniyor. Ocak-Haziran dönemini kapsayan bu dönemde ocakta yüzde 6,70, şubatta yüzde 4,53, martta yüzde 3,16, nisanda yüzde 3,18, mayısta yüzde 3,37 olarak gerçekleşen enflasyonun ardından haziran ayı verisinin yüzde 2,5-3 aralığında olması bekleniyor. Böylece 6 aylık enflasyon yüzde 24-25 civarında oluşabilir. Ancak kanun gereği emekli maaşlarına yapılan zam, 6 aylık enflasyonun üzerine çıkamıyor; sadece enflasyon kadar artış yapılıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce yaptığı açıklamalarda 'emekliyi enflasyona ezdirmeyeceğiz' vurgusu, refah payı beklentisini canlı tutuyor. Geçmiş dönemlerde olduğu gibi yüzde 5-10 arası bir refah payı eklenmesi halinde toplam zam oranı yüzde 30'u bulabilir. Bu durumda en düşük emekli maaşı 10 bin liradan 13 bin lira civarına yükselebilir. Kök maaşı 7 bin 500 lira olan bir emekli ise yüzde 30 zamla 9 bin 750 lira alacak.
Memur ve memur emeklisi maaş artışı
Memurlar ve memur emeklileri için maaş artışı ise toplu sözleşme zammı ile enflasyon farkının toplamından oluşuyor. 2024 yılının ilk 6 ayı için toplu sözleşmede belirlenen zam yüzde 15 olarak uygulanmıştı. Ancak bu dönemde enflasyon yüzde 15'i aşarsa aradaki fark enflasyon farkı olarak maaşlara yansıtılıyor. Öngörüler, 6 aylık enflasyonun yüzde 24-25 olması durumunda enflasyon farkının yüzde 9-10 civarında olacağını gösteriyor. Toplu sözleşme zammı olarak ikinci 6 ay için yüzde 10'luk artış da eklendiğinde memur maaşlarına yüzde 19-20 arasında bir zam yapılması bekleniyor. Ayrıca memurlar için belirlenen bir refah payı bulunmuyor. Ancak hükümetin, enflasyon karşısında alım gücünü korumak adıyla ek bir artış yapması ihtimal dahilinde. Uzmanlar, memur maaşlarındaki artışın en düşük memur maaşını 22 bin liradan 26-27 bin lira seviyesine taşıyabileceğini ifade ediyor.
Ödeme takvimi ne zaman?
Yeni maaşlar, temmuz ayının ilk haftasından itibaren hesaplara yatmaya başlayacak. SSK emeklileri maaşlarını ayın 17'si ile 26'sı arasında, Bağ-Kur emeklileri ise ayın 25'i ile 28'i arasında alıyor. Memur maaşları ise ayın 15'inde ödeniyor. Zamlı maaşlar bu tarihlerdeki ödeme dönemlerinden itibaren geçerli olacak. Örneğin, temmuz ayı maaşını 17 Temmuz'da alan bir SSK emeklisi, zamlı maaşını o tarihte alacak. Eğer refah payı veya ek artış yapılırsa, bu artışı da içeren yeni maaş aynı gün hesaplara geçecek.
Enflasyon verisi sonrası süreç nasıl işleyecek?
Haziran enflasyonunun açıklanmasının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, memur ve emekli maaşlarına yapılacak zam oranını resmileştirecek. Bakan Vedat Işıkhan'ın temmuzun ilk haftasında yapılması beklenen açıklama ile yeni maaşları duyurması planlanıyor. Ardından Meclis'e sevk edilmesi muhtemel bir düzenleme ile refah payı da netleşebilecek. Geçmiş yıllarda olduğu gibi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Kabine toplantısı sonrası yapacağı açıklamada ek zam müjdesi vermesi bekleniyor.
Öte yandan muhalefet partileri, mevcut artış oranlarının yetersiz olduğunu savunuyor ve asgari emekli maaşının en az 15 bin lira olması gerektiğini belirtiyor. CHP ve İYİ Parti, Meclis'te bu yönde kanun teklifleri vermişti. Ancak hükümet cephesi, bütçe disiplini ve enflasyonla mücadele gerekçesiyle daha temkinli bir artışa gidilebileceğini işaret ediyor. Uzmanlar, yapılacak zammın emekli ve memurların alım gücünü kısmen artırsa da, yüksek enflasyon karşısında uzun vadede refah kaybını engelleyemeyebileceğini ifade ediyor. En nihayetinde, temmuz ayı maaşlarıyla birlikte milyonlarca vatandaşın bütçesi bir nebze olsun rahatlayacak, ancak asıl çözümün kalıcı fiyat istikrarı olduğu unutulmamalı.
