Petrol taşımacılığında kullanılan stratejik deniz yollarında artan jeopolitik gerilim, küresel enerji piyasalarını tehdit ediyor. Uzmanlar, mevcut koşullar altında ham petrol fiyatlarının yüzde 40 oranında yükselerek varil başına 110 dolar seviyesine ulaşabileceği uyarısında bulunuyor. Güvenlik Politikaları Uzmanı Prof. Dr. Uğur Özgöker ve Ortadoğu Uzmanı Mete Yarar'ın değerlendirmelerine göre, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'deki gerginlik, arz güvenliğini tehdit ediyor.
Arz kesintisi riski ve fiyatlara yansıması
Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Bölgede son haftalarda yaşanan askeri hareketlilik, ticari gemilerin geçiş güvenliğini tehlikeye atıyor. Kızıldeniz'deki gerginlik ise Süveyş Kanalı'na alternatif olan yakıt maliyetlerini artırıyor. Uzmanlar, arz kesintisi senaryosunda petrol fiyatlarının 110 doları aşabileceğini ifade ediyor. Küresel petrol stokları son 5 yılın en düşük seviyesinde seyrederken, OPEC+'ın üretim kısıntıları da fiyatlardaki yukarı yönlü baskıyı artırıyor.
Küresel etkiler ve Türkiye'ye yansımaları
Petrol fiyatlarındaki olası sıçrama, dünya genelinde enflasyonist baskıları yeniden tetikleyebilir. Merkez bankalarının faiz indirim beklentileri ertelenirken, büyüme endişeleri derinleşiyor. Türkiye gibi net petrol ithalatçısı ülkelerde ise cari açık ve enerji maliyetleri artacak. Enerji Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'nin yıllık petrol ithalatı 45 milyon ton civarında. Her 10 dolarlık fiyat artışı, ithalat faturasına yaklaşık 5 milyar dolar ek yük getiriyor. Uzmanlar, Türkiye'nin enerji arz güvenliği için acil durum planlarını devreye alması gerektiğini vurguluyor.
Önümüzdeki dönemde jeopolitik gelişmelerin yanı sıra, OPEC+'ın aralık ayı toplantısı ve ABD'nin stratejik rezerv politikaları da petrol fiyatlarının seyrini belirleyecek. Gerilimin devamı halinde, 2024 yılı ilk çeyreğinde petrolün 100 doların üzerinde kalıcı olabileceği değerlendiriliyor. Bu durum, küresel ekonominin kırılgan olduğu bir dönemde yeni bir kriz dalgasına neden olabilir.
