Kamu Araştırmaları Vakfı’nın (KAMU-AR) mayıs ayına ilişkin raporu, açlık ve yoksulluk sınırlarında yaşanan sert artışın, yılbaşında yapılan maaş zamlarını ilk beş ayda tamamen erittiğini ortaya koydu. Rapora göre, dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması 16.210 liraya yükselirken, en düşük emekli aylığı olan 7.500 lira, bu harcamanın ancak 16 günlük kısmını karşılayabiliyor. Aynı şekilde, net asgari ücret 17.002 lira olmasına rağmen, sadece gıda harcaması için yeterli değil. KAMU-AR Direktörü Prof. Dr. Murat Şeker, "Yılbaşında maaşlara yapılan zamlar, enflasyon karşısında ciddi oranda değer kaybetti. En düşük emekli aylığı ve asgari ücret, temel beslenme ihtiyacını bile karşılayamaz hale geldi" dedi.
Yaşam maliyeti artarken maaşlar eridi
Araştırma, Mayıs 2024 itibarıyla açlık sınırının 16.210 lira, yoksulluk sınırının ise 49.810 lira olduğunu gösteriyor. Yılbaşında asgari ücrete yapılan %49,11'lik zam ve en düşük emekli aylığındaki %50 artışa rağmen, bu rakamların enflasyon karşısında hızla eridiği görülüyor. Ocak ayında 7.500 lira olan en düşük emekli aylığının satın alma gücü, mayıs sonu itibarıyla 6.200 liraya geriledi. Benzer şekilde, asgari ücretin reel değeri 17.002 liradan 14.100 liraya düştü. KAMU-AR verilerine göre, gıda fiyatlarındaki yıllık artış %72,1 seviyesinde. Özellikle et, süt, yumurta ve sebze grubundaki zamlar, dar gelirli ailelerin beslenme bütçesini zorluyor.
Emekli ve asgari ücretli aileleri zor durumda
Rapor, dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi için gerekli olan aylık gıda harcamasının, asgari ücretin %95'ine, en düşük emekli aylığının ise iki katına ulaştığını belirtiyor. Bu durum, emekli ve asgari ücretli hanelerin bütçelerinin neredeyse tamamının gıdaya gitmesine neden oluyor. KAMU-AR, işçi, memur, emekli ve asgari ücretlilerin içinde bulunduğu ekonomik sıkıntıya dikkat çekerek, "Mevcut maaş politikalarının acilen gözden geçirilmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı. Raporda ayrıca, yılın ikinci yarısında yapılması beklenen maaş zamlarının, enflasyon hedefinin üzerinde bir oranda gerçekleşmesi halinde bile satın alma gücündeki kaybın telafi edilemeyebileceği uyarısı yapılıyor. Uzmanlar, enflasyonist ortamda maaş artışlarının ancak yüksek oranlı ve sık aralıklı yapılması durumunda anlamlı olacağını vurguluyor.
Hükümete çağrı: Maaş politikası yeniden belirlenmelidir
Ana muhalefet partisi CHP, konuyla ilgili yazılı bir açıklama yaparak, "Hükümet, enflasyonu düşüremediği gibi maaşların erimesine de seyirci kalıyor. En düşük emekli aylığı asgari ücret seviyesine çekilmeli, asgari ücret ise yoksulluk sınırının altında kalmamalıdır" dedi. İktidar kanadından henüz resmi bir açıklama gelmezken, ekonomi yönetiminin temmuz ayındaki zam döneminde maaşlara enflasyon farkı ve refah payı eklenmesi üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Ancak KAMU-AR raporu, mevcut gidişatla bu artışların bile yetersiz kalacağını gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) mayıs ayı enflasyon verileri, 3 Haziran'da açıklanacak ve maaş artışlarına temel teşkil edecek. Gözler, TÜİK verilerinde açlık ve yoksulluk sınırlarındaki gerçek artışın ne ölçüde yansıtılacağına çevrildi. Ekonomistler, bağımsız araştırma kuruluşlarının hesaplamaları ile TÜİK verileri arasındaki farkın, maaş politikalarının adaletini doğrudan etkilediğini belirtiyor.
Bağımsız değerlendirme
KAMU-AR raporu, Türkiye'de maaş politikalarının enflasyon karşısında ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Yılbaşında yapılan yüksek oranlı zamların beş ay içinde erimesi, ücretlilerin alım gücünü korumanın zorlaştığını gösteriyor. Özellikle gıda fiyatlarındaki yüksek artış, dar gelirli ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılamasını neredeyse imkansız hale getiriyor. Bu durum, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal bir sorun olarak da ele alınmayı gerektiriyor. Hükümetin, enflasyonla mücadele stratejisini maaş politikalarıyla uyumlu hale getirmesi, bir an önce yapısal reformlara yönelmesi gerekiyor. Aksi takdirde, toplumsal refahın daha da gerilemesi kaçınılmaz görünüyor.
