Türkiye'de zincir marketlere yönelik "fahiş fiyat" tartışmaları derinleşirken, BBC Türkçe en büyük beş markanın sahiplik yapısını, son dönem kârlarını ve pazar büyüklüklerini mercek altına aldı. BİM, A101, Şok, Migros ve CarrefourSA'nın ortaklık yapıları, yerli ve yabancı yatırımcıların payları, halka açıklık oranları ve son mali tabloları kamuoyunun gündeminde.
BİM ve A101'in sermaye yapısı
BİM, halka açık bir şirket olarak Borsa İstanbul'da işlem görüyor. En büyük ortakları arasında Mustafa Latif Topbaş ailesi ve uluslararası yatırım fonları yer alıyor. Şirketin 2023 net kârı 10 milyar TL'yi aşarken, pazar payı yüzde 25 civarında. A101 ise Yıldız Holding bünyesinde faaliyet gösteriyor ve halka açık değil. Sermayesinin tamamına Yıldız Holding sahip. 2023 yılında A101'in gelirleri 80 milyar TL'yi geçti, kârlılık oranları sektör ortalamasının üzerinde.
Şok Marketler, Migros ve CarrefourSA
Şok Marketler, Yıldız Holding'in bir diğer iştiraki olarak halka açık bir yapıya sahip. Borsa İstanbul'da işlem gören Şok'un en büyük ortağı Yıldız Holding. 2023'te net kârı 3 milyar TL olan şirket, pazar payını yüzde 15'e yaklaştırdı. Migros ise Anadolu Grubu ve British Columbia Investment Management Corporation (bcIMC) ortaklığında yönetiliyor. Halka açık olan Migros'un 2023 net kârı 5 milyar TL. CarrefourSA, Carrefour Grubu ve Sabancı Holding ortak girişimi olarak faaliyet gösteriyor. Yabancı ortak ağırlıklı bu şirketin kârlılık oranları son dönemde yüzde 6-8 arasında gerçekleşti.
Beş büyük zincir marketin toplam pazar payı yüzde 70'i geçmiş durumda. Sektör temsilcileri, yüksek enflasyon ve döviz kuru dalgalanmalarının fiyatları artırdığını savunurken, tüketici dernekleri fahiş fiyat iddialarının mercek altına alınmasını talep ediyor. Rekabet Kurumu, benzin istasyonları ve temel gıda ürünlerinde olduğu gibi zincir marketlerde de soruşturma başlatıp başlatmayacağını değerlendiriyor.
Son yıllarda hükümetin marketler üzerindeki denetimleri sıklaştırması, fiyat etiketi ve indirim kampanyalarına ilişkin düzenlemeler getirmesi sektörde yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Özellikle Ramazan ve Kurban bayramlarında yapılan denetimlerde bazı marketlere cezalar kesildi. Ancak uzmanlar, rekabet ortamının güçlendirilmesi ve tüketici haklarının korunması için daha kapsamlı adımlar atılması gerektiğini belirtiyor.
