Emlak sektöründe şeffaflığın sağlanması ve spekülatif fiyat artışlarının önlenmesi amacıyla devreye alınan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), piyasada köklü değişikliklere yol açtı. Sistemin uygulamaya konulmasının ardından satılık ev ilanlarının sayısında belirgin bir düşüş yaşandı. TÜİK ve ilan platformlarından derlenen verilere göre, EİDS'nin zorunlu hale geldiği 2024 yılı başından bu yana aktif satılık konut ilanı sayısı yaklaşık yüzde 30 azalarak 500 bin seviyelerinden 350 binlere geriledi.
EİDS nedir, nasıl çalışıyor?
Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, gayrimenkul ilanlarının doğruluğunu teyit etmek için Ticaret Bakanlığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) iş birliğiyle hayata geçirildi. Sistemde satılık veya kiralık bir ilan vermek isteyen kişi veya kurumlar, öncelikle ilana konu taşınmazın tapu bilgilerini sisteme yüklemek zorunda. Emlakçılar ise yetki belgelerini ve taşınmaz sahibiyle yaptıkları sözleşmeyi sisteme kaydediyor. Böylece sahte ilanlar, mükerrer kayıtlar ve fiyat manipülasyonlarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
İlan sayısındaki düşüşün sebebi ne?
Uzmanlara göre ilan sayısındaki azalmanın en önemli nedeni, sisteme uyum sağlayamayan veya spekülatif amaçlı ilan veren kişilerin piyasadan çekilmesi. Daha önce birçok emlak platformunda aynı eve ait birden fazla ilan bulunuyor, hatta hiç satılık olmayan evler bile ilana konulabiliyordu. EİDS ile her taşınmaz için yalnızca bir ilan yayımlanabiliyor ve ilan doğrulanamadığı takdirde otomatik olarak yayından kaldırılıyor. Ayrıca, sisteme kayıt yaptırmayan emlakçıların ilan vermesi engelleniyor.
Fiyatlara etkisi ne oldu?
EİDS'nin satılık konut fiyatlarına doğrudan bir etkisi olmasa da, dolaylı olarak fiyat artış hızını yavaşlattığı belirtiliyor. Sahte ilanlar ve şişirilmiş fiyatların ayıklanmasıyla piyasada daha gerçekçi bir fiyat oluşumu gözleniyor. Özellikle büyük şehirlerde metrekare fiyatlarındaki yükseliş trendi yavaşlarken, bazı bölgelerde fiyatların sabitlendiği veya hafif gerilediği görülüyor. Emlak uzmanı Ahmet Yılmaz, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, "EİDS sayesinde alıcı ve satıcı arasındaki bilgi asimetrisi azaldı. Artık taraflar daha sağlıklı karar verebiliyor" ifadelerini kullandı.
Gelecekte neler bekleniyor?
Sistemin kapsamı genişletilerek tüm emlak ilanlarının EİDS üzerinden doğrulanması planlanıyor. Ayrıca, kiralık ilanlar için de benzer bir uygulama hayata geçirilecek. Ticaret Bakanlığı yetkilileri, önümüzdeki dönemde emlak piyasasında tam şeffaflığın sağlanacağını ve vatandaşların mağduriyetinin önleneceğini vurguluyor. Sistemin başarısı, diğer sektörlerde de benzer doğrulama mekanizmalarının kurulmasına öncülük edebilir. Emlak sektörü temsilcileri, kısa vadede ilan sayısının daha da düşebileceğini ancak uzun vadede daha sağlıklı bir pazar oluşacağını belirtiyor.
Sonuç olarak, EİDS emlak piyasasında çığır açan bir düzenleme olarak öne çıkıyor. İlan sayısındaki azalma, piyasanın daha şeffaf ve güvenilir hale geldiğinin bir göstergesi. Alıcılar artık internette gördükleri her ilanın gerçek olmadığını bilerek hareket etmek zorunda değil. Bu sistem sayesinde emlak sektörü, uzun süredir mücadele ettiği sahtecilik ve fiyat manipülasyonu sorunlarına kalıcı bir çözüm bulmuş durumda. Türkiye'nin dijital dönüşüm hamleleri kapsamında değerlendirilen EİDS, diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilecek bir model sunuyor.
