Temmuz ayında emekli, memur ve asgari ücretliye yapılması planlanan zam oranlarında frene basan iktidar, yurt dışı temsilciliklerdeki şatafatlı harcamalara hız vermeye devam ediyor. Özellikle Katar’daki büyükelçilik binasının yenileme ve dekorasyonu için ayrılan 1.4 milyar TL’lik ödenek, emeklinin mütevazı zammıyla karşılaştırıldığında büyük tepki topladı. SGK verilerine göre, en düşük emekli maaşının 7.500 TL’ye yükseltilmesi planlanırken, bir büyükelçilik binasının tadilatına ayrılan kaynak 186 bin emeklinin bir aylık maaşına denk geliyor.
Zam oranları ve bütçe dengeleri
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı 2024 yılı bütçe revizyonuna göre, temmuz ayında emekli maaşlarına yapılacak artış yüzde 15-20 bandında kalacak. Asgari ücrete ise yılın ikinci yarısında zam yapılmaması masada duruyor. Oysa 2024 yılının ilk 6 ayında enflasyon yüzde 30’un üzerinde gerçekleşti. Memur maaşlarına da toplu sözleşme gereği yüzde 6 zam yapılacak ancak kayıp telafi edilmiş olmayacak. Katar’daki elçilik binası için ise geçen hafta Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan ek ödenek çıktı. Binanın ‘temsil kabiliyeti’ gerekçesiyle renovasyonu için 1 milyar 420 milyon TL ayrıldı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre, Katar’daki büyükelçilik binasının metrekaresi Türkiye’deki bir lüks rezidansın metrekaresinden daha pahalıya mal olacak.
Türkiye’nin yurt dışı temsilcilik harcamaları
Katar örneği, Türkiye’nin yurt dışı temsilciliklerindeki harcama eğiliminin sadece bir parçası. 2023 yılında Dışişleri Bakanlığı’nın yurt dışı misyon binaları için ayırdığı toplam ödenek 8.7 milyar TL iken, bu rakam 2024’te 12.3 milyar TL’ye yükseldi. En büyük kalemler Londra, Washington, Berlin ve Riyad büyükelçilikleri olarak sıralanıyor. Bütçe verilerine göre, 2023’te yurt dışı temsilcilik yapım ve onarım giderleri bir önceki yıla göre yüzde 240 arttı. Bu artışın en önemli kalemi ise Katar’daki şatafatlı proje. Ekonomistler, kamu kaynaklarının önceliklendirilmesi tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor.
Toplumdan ve muhalefetten tepkiler
CHP Genel Başkan Yardımcısı Yalçın Karatepe, konuyu Meclis gündemine taşıdı. Karatepe, “Emekliye 7.500 TL zam yapmayı tartışırken, bir elçilik binasına 1.4 milyar TL harcamak akıl alır gibi değil” dedi. İYİ Parti Sözcüsü Kürşad Zorlu ise, “Bu bütçe milletin değil, sarayın ve etrafının bütçesidir” ifadelerini kullandı. Sosyal medyada ise #KatarBüyükelçiliği etiketi kısa sürede trend oldu. Vatandaşlar, emekli maaşına yapılan zammın bir elçilik binasının perdesine bile yetmeyeceğini belirten paylaşımlar yaptı.
Ekonomik krizde ve seçim öncesi denklem
2024 yılı yerel seçimler öncesinde emekli ve dar gelirliye yönelik vaatlerle seçime giren iktidar, bütçe disiplini gerekçesiyle temmuz zammını sınırlamıştı. Ancak yurt dışı temsilciliklere ayrılan kaynakların bu kadar yüksek olması, seçim sonrası dönemde iktidarın önceliklerini sorgulatıyor. Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele programı çerçevesinde harcamaları kısmaya çalıştığı bir dönemde, bu tür lüks projelerin gündeme gelmesi kredibilite sorununu da beraberinde getiriyor.
Bağımsız değerlendirme: Bu haber, kamu kaynaklarının dağıtımındaki adalet ve önceliklendirme tartışmalarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Ekonomik darboğazda milyonlarca emeklinin alım gücü düşerken, lüks yatırımlara milyarlarca lira harcanması vatandaşın devlete olan güvenini sarsma riski taşıyor. Türkiye’nin yurt dışı temsil kabiliyeti elbette önemlidir, ancak bu kabiliyetin şatafattan arındırılmış, makul bütçelerle sağlanması mümkündür.
