Türkiye'de emeklilik sisteminde köklü bir değişiklik kapıda. İlgili bakanlıkların üzerinde mutabakata vardığı yeni çalışmaya göre, ebeveynlerin yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan sözleşmeli personele, eksik kalan prim günlerini sonradan borçlanma yoluyla tamamlama imkânı getirilecek. Düzenlemenin Meclis'e sunulması ve yasalaşması halinde, özellikle çocuk sahibi çalışanların emeklilik süreçleri önemli ölçüde kolaylaşacak. Yeni sistem, doğum sonrası iş hayatına ara vermek veya çalışma saatlerini azaltmak zorunda kalan ebeveynlerin uzun vadede mağdur olmasının önüne geçmeyi hedefliyor.
Eksik Prim Günlerini Borçlanma ile Tamamlama
Yapılması planlanan düzenlemeyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yarı zamanlı çalışan ebeveynlerin, bu süre içinde eksik kalan prim gün sayıları, daha sonra borçlanma yapılarak emeklilik hizmet sürelerine eklenebilecek. Bu uygulama, özellikle sözleşmeli personel statüsünde çalışanları kapsıyor. Devlet memurları için halihazırda var olan borçlanma haklarına ek olarak, sözleşmeli personelin de aynı haktan yararlanması sağlanacak. Böylece hem kadın hem erkek çalışanlar, çocuk bakımı nedeniyle iş gücüne katılamadıkları süreleri telafi edebilecek.
Yarı Zamanlı Çalışma Hakkının Kapsamı Genişliyor
Mevcut mevzuatta, doğum sonrası analık izni süresinin bitiminden itibaren çocuğun zorunlu ilköğretim çağına gelene kadar geçen sürede ebeveynler yarı zamanlı çalışma hakkına sahip. Bu hak, ilk kez 2016 yılında getirilmiş ve zamanla kapsamı genişletilmiştir. Ancak yarı zamanlı çalışanların emeklilik primleri de yarı yarıya düştüğü için, emeklilik hesabında eksik gün sayıları oluşuyordu. Yeni düzenleme ile bu eksiklik, borçlanma yoluyla kapatılabilecek. Borçlanma tutarı, başvuru tarihindeki asgari ücret ile asgari ücretin 7,5 katı arasında belirlenen günlük kazancın yüzde 32'si üzerinden hesaplanacak. Böylece çalışanlar, diledikleri tutar üzerinden primlerini ödeyerek eksik günlerini tamamlayabilecek.
Bakanlıklar Arasında Mutabakat Sağlandı
Edinilen bilgilere göre, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında yürütülen teknik çalışmalar tamamlandı. Üç bakanlığın ortaklaşa hazırladığı taslak, kamuoyundan gelen talepler ve ilgili sendikaların görüşleri doğrultusunda şekillendirildi. Taslağın önümüzdeki haftalarda Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması bekleniyor. Meclis sürecinde partiler arası görüşmelerin ardından yasalaşması halinde, düzenlemenin 2024 yılı başından itibaren yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Uzmanlardan İlk Değerlendirmeler
Sosyal güvenlik uzmanları, bu düzenlemeyi 'olumlu' ve 'tamamlayıcı' bir adım olarak değerlendiriyor. Özellikle kadınların iş gücüne katılımını artırmaya yönelik politikalar kapsamında önemli bir boşluğu dolduracağını belirtiyorlar. Uzmanlar ayrıca, borçlanma imkânının, doğum sonrası iş hayatına ara veren binlerce ebeveynin emeklilik hakkını koruyacağını vurguluyor. Ancak, borçlanma tutarının bazı düşük gelirli çalışanlar için ağır olabileceği, bu nedenle taksitlendirme seçeneklerinin de değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Bazı sivil toplum kuruluşları ise, uygulamanın sadece sözleşmeli personeli değil, tüm çalışanları kapsaması gerektiğini savunuyor.
Emeklilikte Yeni Ufuk: Aile Dostu Politikalarla Uyum
Bu düzenleme, Türkiye'nin aile dostu politikalar kapsamında attığı adımların bir devamı niteliği taşıyor. Hükümetin, doğum oranlarını artırmak ve genç nüfusu desteklemek amacıyla hayata geçirdiği doğum yardımı, kreş teşvikleri ve esnek çalışma modelleri gibi uygulamalara bir yenisi ekleniyor. Emeklilikte borçlanma hakkı, özellikle kadınların iş hayatında kalıcılığını sağlarken, aynı zamanda yaşlılık dönemlerinde maddi güvenceyi de güçlendiriyor. Uzmanlar, bu tür politikaların uzun vadede sosyal refahı artıracağını ve nesiller arası dayanışmayı güçlendireceğini belirtiyor. Düzenlemenin yasalaşması ile birlikte, emeklilik hesabı yapan binlerce çalışan için yeni bir umut kapısı aralanmış olacak.
