Kamu çalışanlarının uzun yıllar süren hizmet karşılığı aldığı emekli ikramiyesi, büyükşehirlerdeki konut fiyatları karşısında giderek eriyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un hesaplamalarına göre, 30 yıl boyunca çalışan bir memurun aldığı toplam ikramiye, İstanbul’da bir evin sadece yüzde 20’sine karşılık geliyor. Bu durum, emeklilik hayali kuran milyonlarca kamu çalışanı için büyük bir hayal kırıklığı yaratıyor.
İkramiye ile ev almak imkansızlaştı
Erdursun, yaptığı açıklamada, “30 yıllık emek, bir ev etmiyor” ifadesini kullanarak durumun ciddiyetine dikkat çekti. Bir memurun emekli ikramiyesi, çalıştığı yıl sayısı ve son aldığı maaşa göre hesaplanıyor. Ancak son yıllarda konut fiyatlarındaki astronomik artış, ikramiyenin alım gücünü neredeyse sıfırladı. İstanbul’da ortalama bir konutun fiyatı 3 milyon lirayı aşarken, 30 yıllık bir memurun ikramiyesi yaklaşık 600-700 bin lira seviyesinde kalıyor. Bu da ancak bir evin beşte birine denk geliyor.
Büyükşehirlerde durum daha vahim
Ankara ve İzmir gibi diğer büyükşehirlerde de benzer bir tablo söz konusu. Erdursun’un verilerine göre, Ankara’da bir evin ortalama fiyatı 2 milyon lirayı bulurken, emekli ikramiyesi bunun ancak yüzde 30’unu karşılayabiliyor. İzmir’de ise bu oran yüzde 25 civarında. Kırsal bölgelerde durum nispeten daha iyi olsa da, genel olarak emekli ikramiyesinin konut alımında yetersiz kaldığı görülüyor. Uzmanlar, bu durumun kamu çalışanlarının emeklilik planlarını altüst ettiğini belirtiyor.
Sorunun kaynağı: Konut fiyatlarındaki kontrolsüz artış
Konut fiyatlarındaki artışın temel nedenleri arasında arz-talep dengesizliği, inşaat maliyetlerindeki yükseliş, döviz kuru dalgalanmaları ve kentsel dönüşüm projeleri yer alıyor. Özellikle pandemi sonrası artan talebin yanı sıra enflasyonist ortam, konut fiyatlarını sürekli yukarı çekiyor. Emekli ikramiyesi ise bu enflasyona ayak uyduramıyor. Erdursun, “Emekli ikramiyesi için yılda bir kez yapılan zam, konut fiyatlarındaki artışın gerisinde kalıyor. Bu nedenle ikramiye, emekliler için anlamlı bir birikim olmaktan çıktı” dedi.
Çözüm önerileri ve beklentiler
Uzmanlar, sorunun çözümü için emekli ikramiyesi hesaplama yönteminin revize edilmesi, kamu çalışanlarına konut edindirme yardımı yapılması veya ikramiyenin konut fiyatlarına endekslenmesi gibi adımlar öneriyor. Ancak şu ana kadar bu yönde somut bir adım atılmadı. Emeklilik hayali kuran kamu çalışanları, ikramiyelerinin eridiğini görerek geleceğe umutsuz bakıyor.
Bu durum, sadece bireysel bir sorun değil aynı zamanda toplumsal bir yaradır. Uzun yıllar devlete hizmet eden çalışanların emeklilik döneminde temel ihtiyaçlarını karşılayamaması, sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmıyor. Politika yapıcıların bu konuya acil eğilmesi, hem çalışanların motivasyonunu artıracak hem de emeklilik sistemine olan güveni tazeleyecektir.
