Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Denetimli Serbestlik Daire Başkanı Yasin Aydın, denetimli serbestlik uygulamalarında elektronik izleme yönteminin mağdur güvenliği açısından kritik bir rol oynadığını belirterek, "Elektronik izleme sayesinde mağdura en yakın ve en etkin korumayı sağlıyoruz" dedi. Aydın, yeni nesil elektronik kelepçelerin, şüphelilerin hareketlerini gerçek zamanlı takip ederek olası ihlallerde anında müdahale imkânı sunduğunu vurguladı.
Elektronik İzlemenin Sağladığı Avantajlar
Yasin Aydın, elektronik izleme sisteminin sadece ceza infazında değil, aynı zamanda mağdur haklarının korunmasında da devrim niteliğinde olduğunu söyledi. Sistem sayesinde, denetimli serbestlikten yararlanan bireylerin belirlenen bölgelere yaklaşması durumunda otomatik uyarılar üretiliyor. Bu uyarılar, kolluk kuvvetleri ve denetimli serbestlik müdürlüklerine anlık olarak iletiliyor. Böylece mağdur, herhangi bir tehdit oluşmadan önce koruma altına alınabiliyor.
Aydın, özellikle aile içi şiddet, ısrarlı takip ve cinsel suçlardan hüküm giymiş kişilerin izlenmesinde elektronik kelepçenin caydırıcılık etkisine dikkat çekti. "Mağdurun fiziksel olarak korunması her zaman mümkün olmayabilir. Ancak elektronik izleme ile potansiyel riski önceden tespit edip, mağduru güvende tutacak adımları hızla atabiliyoruz" diye konuştu.
Türkiye'de 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 10 bin aktif elektronik izleme cihazı bulunuyor. Bu cihazlar, denetimli serbestlik tedbiri uygulanan bireylerin bilek veya ayak bileğine takılıyor. Cihazlar GPS ve GSM teknolojilerini kullanarak konum verisi sağlıyor. Ayrıca, alkol veya uyuşturucu kullanımını tespit eden sensörlü modeller de mevcut.
Mağdur Hakları ve Yasal Çerçeve
Elektronik izleme, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ve Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında düzenleniyor. Yönetmelik, elektronik izleme kararının hâkim tarafından verilebileceğini ve mağdurun talebi doğrultusunda uygulanabileceğini belirtiyor. Aydın, son dönemde mağdur hakları konusunda farkındalığın arttığını ve elektronik izleme taleplerinin yükseldiğini ifade etti.
Adalet Bakanlığı, 2021 yılında başlattığı "Mağdur Hakları Strateji Belgesi" ile elektronik izlemenin yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Bu kapsamda, pilot illerde uygulanan sistemin ülke geneline yayılması planlanıyor. Ayrıca, elektronik izleme merkezlerinin sayısı artırılarak 7/24 izleme kapasitesi güçlendiriliyor.
Uzmanlar, elektronik kelepçenin cezaevi maliyetlerini düşürdüğünü ve suçluların topluma kazandırılmasını kolaylaştırdığını belirtiyor. Ancak, bazı sivil toplum kuruluşları, elektronik izlemenin mahremiyet ihlali riski taşıdığını ve masumiyet karinesini zedeleyebileceğini savunuyor. Aydın, bu eleştirilere yanıt olarak, "Elektronik izleme yalnızca mahkeme kararıyla ve kesin bir gereklilik durumunda uygulanır. Kişisel verilerin korunmasına azami özen gösteriyoruz" dedi.
Gelecekteki Uygulamalar ve Teknolojik Gelişmeler
Yasin Aydın, yapay zekâ destekli risk analiz sistemleri üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Bu sistemler, elektronik kelepçeden gelen verileri analiz ederek potansiyel suç riski taşıyan durumları önceden tahmin edebilecek. Ayrıca, mağdurların cep telefonlarına yüklenecek bir uygulama ile anlık bildirim yapılması planlanıyor. Böylece mağdur, kendisine yaklaşan bir saldırgan olduğunda anında haberdar olacak ve güvenli bir noktaya yönelebilecek.
Türkiye, elektronik izleme konusunda Avrupa ülkeleri arasında hızla ilerliyor. Avrupa Birliği ülkelerinde yaygın olarak kullanılan elektronik izleme, Türkiye'de son on yılda önemli mesafe kat etti. Adalet Bakanlığı verilerine göre, 2022 yılında elektronik izleme kararı verilen kişi sayısı bir önceki yıla göre %25 arttı. Bu artış, hem yargı organlarının hem de mağdurların sisteme olan güvenini gösteriyor.
Sonuç olarak, elektronik kelepçe, denetimli serbestlikte etkin bir koruma aracı olarak öne çıkıyor. Mağdur güvenliğini önceliklendiren bu uygulama, suçluların izlenmesi ve topluma kazandırılması arasında bir denge kurmayı amaçlıyor. Yasin Aydın'ın açıklamaları, sistemin daha da yaygınlaşacağını ve teknolojik yeniliklerle destekleneceğini gösteriyor. Ancak, mahremiyet ve etik tartışmalar devam ederken, uygulamanın şeffaf bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşıyor.
