Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren uygulanacak iletim ek ücretini, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) iletim tarifesinin binde 5'i (‰5) olarak belirledi. Kurumun Resmi Gazete'de yayımlanan kararına göre, söz konusu ek ücret tüketicilerin elektrik faturalarına doğrudan maliyet olarak yansıtılmayacak; ödeme, TEİAŞ tarafından EPDK'ya aktarılacak. Düzenleme, elektrik piyasasında dengeleme ve uzlaştırma işlemlerine ilişkin mali kaynağın sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlıyor.
Ek ücretin kapsamı ve hesaplanması
EPDK'nın belirlediği iletim ek ücreti, elektrik iletim sisteminin işletilmesi ve bakımıyla ilgili maliyetlerin bir kısmını karşılamak üzere alınıyor. Binde 5 oranı, TEİAŞ'ın her yıl güncellenen iletim tarifesi üzerinden hesaplanacak. Bu oran, 2027 yılı boyunca geçerli olacak ve yıllık tarife güncellemeleriyle birlikte yeniden değerlendirilebilecek. Uygulama, 1 Ocak 2027 itibarıyla başlayacak ve aynı yılın 31 Aralık tarihine kadar sürecek.
Karar, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun ilgili maddeleri çerçevesinde alındı. EPDK, daha önce yaptığı duyurularda iletim ek ücretinin piyasa işleyişini bozmayacak ve tüketiciye yansımayacak şekilde tasarlandığını belirtmişti. Kurum, ek ücretin doğrudan faturaya yansıtılmaması sayesinde konut, ticarethane ve sanayi abonelerinin bu düzenlemeden olumsuz etkilenmeyeceğini vurguluyor.
Faturalara yansımayacak, TEİAŞ ödeyecek
Düzenlemenin en dikkat çekici yönü, ek ücretin tüketici faturalarına yansıtılmayacak olması. Normal şartlarda iletim tarifeleri, dağıtım şirketleri aracılığıyla nihai tüketiciye yansıtılabiliyor. Ancak bu yeni uygulamada, ek ücreti doğrudan TEİAŞ ödeyecek ve kuruma aktaracak. Böylece elektrik faturalarında herhangi bir artış yaşanmayacak.
Enerji uzmanları, bu modelin iletim sisteminin finansmanında şeffaflığı artırabileceğini, ancak uzun vadede TEİAŞ'ın mali yapısını izlemek gerektiğini belirtiyor. TEİAŞ'ın iletim tarifesi, her yıl EPDK tarafından onaylanıyor ve sistem işletme maliyetleri, yatırımlar ve kayıp-kaçak gibi kalemleri içeriyor. Binde 5'lik ek ücret, bu tarifenin bir yüzdesi olarak hesaplandığı için TEİAŞ'ın gelir-gider dengesi üzerinde dolaylı bir etki yaratabilir.
Piyasa aktörleri ne diyor?
Elektrik piyasası katılımcıları, kararın özellikle dengeleme ve uzlaştırma mekanizmalarında istikrar sağlayacağı görüşünde. EPDK'nın dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliği kapsamında alınan bu tür ek ücretler, sistem işletmecisinin finansal yükümlülüklerini yerine getirmesine yardımcı oluyor. Ancak bazı uzmanlar, ek ücretin dolaylı olarak da olsa nihai fiyatlara yansıma riski taşıdığını, bunun da rekabet koşullarını etkileyebileceğini ifade ediyor.
Öte yandan, tüketici dernekleri kararı olumlu karşıladı. Faturalara doğrudan zam yapılmaması, özellikle enflasyonun yüksek seyrettiği bir dönemde geniş kesimler tarafından memnuniyetle karşılandı. EPDK, kararın gerekçesinde iletim ek ücretinin piyasa faaliyetlerini aksatmayacak şekilde belirlendiğini ve tüketici refahını öncelediğini belirtti.
Arka plan: iletim tarifeleri ve EPDK düzenlemeleri
Türkiye'de elektrik iletim faaliyetleri, TEİAŞ tarafından yürütülüyor ve tarifeler EPDK tarafından düzenleniyor. 6446 sayılı Kanun, iletim tarifelerinin maliyet yansıtma esasına göre belirlenmesini öngörüyor. Son yıllarda yenilenebilir enerji kaynaklarının artışı, şebeke yatırımlarını ve sistem işletme maliyetlerini de beraberinde getirdi. Bu kapsamda EPDK, iletim ve dağıtım tarifelerinde çeşitli düzenlemeler yaparak piyasanın finansal sürdürülebilirliğini sağlamaya çalışıyor.
1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek olan bu yeni ek ücret, aslında bir yıl önceden ilan edilmiş oldu. Bu durum, piyasa aktörlerine planlama ve bütçeleme imkânı tanıyor. EPDK'nın kararı, Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek ve ilgili taraflarca takip edilecek.
Elektrik fiyatları, küresel enerji fiyatları, döviz kuru ve enflasyon gibi faktörlerden etkileniyor. Bu nedenle iletim ek ücretinin binde 5 olarak sabitlenmesi, en azından bu kalem özelinde bir öngörülebilirlik sağlıyor. Tüketiciler, 2027 yılında elektrik faturalarında bu düzenlemeden kaynaklanan bir artış görmeyecek. Ancak diğer maliyet kalemlerindeki değişimler faturalara yansıyabilir.
Sonuç olarak EPDK'nın bu kararı, iletim sisteminin finansmanında yeni bir dönemi başlatıyor. Tüketiciye doğrudan yansımayacak olması, kararın en çok konuşulan yönü. Piyasanın nasıl tepki vereceği ve TEİAŞ'ın mali tablolarının nasıl etkileneceği ise önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.
