Birleşmiş Milletler (BM), iklim değişikliği nedeniyle halihazırda baskı altında olan gezegende sıcaklıkları daha da artıracak doğal El Nino hava dalgasının yeni bir evresinin birkaç hafta içinde başlayabileceği uyarısında bulundu. BM Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), El Nino koşullarının 2023 ortalarına kadar gelişme ihtimalinin yüzde 60 olduğunu ve bu durumun küresel sıcaklıkları yeni rekor seviyelere taşıyabileceğini açıkladı. WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, "El Nino gelişmesi, küresel sıcaklıklarda bir artışa neden olacak ve bu da insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerini daha da şiddetlendirecek" dedi.
El Nino nedir ve neden önemli?
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun doğu ve orta ekvator bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönemli ortalamanın üzerinde seyretmesiyle ortaya çıkan bir iklim modelidir. Bu olay, atmosferik dolaşımı değiştirerek dünya genelinde aşırı hava olaylarına yol açar. WMO'nun son raporuna göre, Mart 2023 itibarıyla La Nina koşulları sona ermiş ve El Nino'nun gelişme olasılığı artmıştır. 2016 yılında bir önceki güçlü El Nino, küresel sıcaklık rekorlarının kırılmasına ve dünya çapında yaygın kuraklık, sel ve fırtına gibi aşırı olaylara neden olmuştu. Ekonomiler bu durumdan özellikle tarım ve gıda güvenliği, su kaynakları ve sağlık alanlarında olumsuz etkilenmiştir.
Küresel ekonomi ve tedarik zincirleri üzerindeki etkileri
Ekonomistler, olası bir El Nino'nun emtia fiyatlarını ve enflasyonu artırabileceği konusunda uyarıyor. Güney Amerika, Avustralya ve Güneydoğu Asya'da tarımsal üretimin düşmesi, gıda fiyatlarında dalgalanmalara neden olabilir. Ayrıca, sıcak hava dalgaları enerji talebini artırarak elektrik fiyatlarını yükseltebilir ve tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabilir. 1997-98 yıllarındaki güçlü El Nino, küresel ekonomiye yaklaşık 45 milyar dolarlık zarar vermişti. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, döviz kurlarındaki oynaklık ve gıda ithalatı bağımlılığı nedeniyle bu durumdan daha fazla etkilenebilir.
Bilimsel tahminler ve hazırlık çağrıları
WMO, El Nino'nun şiddetinin henüz kesin olarak tahmin edilemediğini ancak mevcut modellerin güçlü bir olay olasılığını gösterdiğini belirtiyor. BM, hükümetlere ve uluslararası kuruluşlara iklim adaptasyon planlarını hızlandırma çağrısı yapıyor. Dünya Sağlık Örgütü ise sıcaklık artışının sivrisinek kaynaklı hastalıkları ve solunum yolu rahatsızlıklarını artırabileceği konusunda uyarıyor. Su kaynakları yönetimi ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi öncelikli eylemler arasında yer alıyor.
Uzmanlar, El Nino'nun etkilerinin özellikle kırılgan toplumlar üzerinde derin olabileceğini vurguluyor. Bu durum, iklim değişikliği ile mücadelede uluslararası iş birliğinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Gezegenin ısınmasıyla birlikte El Nino döngülerinin daha sık ve daha yoğun hale gelmesi bekleniyor. Bu nedenle, kısa vadeli hazırlıkların yanı sıra uzun vadeli yapısal dönüşümler de kaçınılmaz görünüyor. Küresel ekonomi ve ekosistemler için bir stres testi niteliği taşıyan bu gelişme, iklim politikalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
