Trafikte araç kullanan milyonlarca sürücüyü yakından ilgilendiren bir düzenleme, ehliyetlerin arka yüzündeki özel işaretlerin önemini ortaya koyuyor. Sürücü belgelerinde yer alan ve çoğu kişinin farkında olmadığı kodlar, sürücülerin araç kullanma şartlarını ve sağlık kontrolü sürelerini belirliyor. Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ehliyet yenileme ve denetim süreçlerinde bu kodlar artık daha sıkı takip edilecek. Uzmanlar, sürücülerin ehliyetlerinin arka yüzündeki bilgileri kontrol etmemesi halinde trafikte ciddi yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Ehliyet Arka Yüzündeki Kodlar Ne Anlama Geliyor?
Sürücü belgelerinin arka yüzünde yer alan ve "kod" olarak adlandırılan işaretler, sürücünün hangi koşullarda araç kullanabileceğini gösteriyor. Örneğin, 01 kodu düzeltici lens kullanma zorunluluğunu, 02 kodu işitme cihazı kullanma gerekliliğini, 03 kodu ise protez uzuv kullanımını ifade ediyor. Bunun yanı sıra, 05 kodu sadece belirli bir vites türüne sahip araçların kullanılabileceğini, 10 kodu ise aracın modifiye edilmiş olması gerektiğini belirtiyor. Sağlık kontrolü sürelerini gösteren kodlar ise 25, 26, 27 gibi rakamlarla ifade ediliyor ve bu kodlar sürücünün belirli aralıklarla sağlık raporu alması gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle 25 kodu, her 5 yılda bir; 26 kodu her 2 yılda bir; 27 kodu ise her yıl sağlık kontrolünden geçilmesi gerektiğini belirtiyor. Bu kodlar, sürücünün sağlık durumundaki değişikliklere göre ehliyetinin geçerliliğini koruyabilmesi için kritik önem taşıyor.
Türkiye'de 2023 yılı itibarıyla yaklaşık 32 milyon sürücü belgesi bulunuyor. Bu belgelerin önemli bir kısmında çeşitli kodlar yer alıyor. Ancak yapılan araştırmalar, sürücülerin büyük bir bölümünün ehliyetlerinin arka yüzündeki bu kodları bilmediğini veya dikkate almadığını gösteriyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı yetkilileri, son dönemde yapılan denetimlerde sağlık raporu süresi geçmiş sürücülere rastlandığını belirtiyor. Bu durum, hem sürücünün kendisi hem de trafikteki diğer kişiler için risk oluşturuyor.
Sağlık Kontrolü Süreleri ve Yasal Yükümlülükler
Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili maddelerine göre, sürücü belgesi sahipleri sağlık durumlarında meydana gelen değişiklikleri bildirmekle yükümlü. Ehliyet üzerindeki sağlık kodu, sürücünün belirli periyotlarla sağlık kontrolünden geçmesini zorunlu kılıyor. Örneğin, 25 kodu taşıyan bir sürücünün her 5 yılda bir, 26 kodu taşıyanın her 2 yılda bir, 27 kodu taşıyanın ise her yıl tam teşekküllü bir hastaneden sağlık raporu alması gerekiyor. Bu raporların alınmaması halinde ehliyet geçersiz sayılıyor ve trafikte yakalanan sürücülere para cezası uygulanıyor. Ayrıca, sağlık raporu süresi geçmiş ehliyetle kaza yapılması durumunda sigorta şirketleri hasar ödemesini reddedebiliyor. Bu da sürücüler için ciddi maddi kayıplara yol açabiliyor.
Son yıllarda ehliyet yenileme sürecinde yaşanan yoğunluk, sağlık raporu alımını da zorunlu hale getirdi. 2016 yılında başlatılan ehliyet yenileme kampanyası kapsamında milyonlarca sürücü yeni tip sürücü belgesi aldı. Ancak bu süreçte bazı sürücüler sağlık raporlarını eksik veya süresi geçmiş şekilde ibraz etti. Yetkililer, yeni dönemde e-Devlet üzerinden sağlık raporu sorgulamasının yaygınlaştırılacağını ve denetimlerin sıklaştırılacağını belirtiyor. Böylece, sağlık raporu süresi geçmiş sürücülerin trafiğe çıkmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Trafik Denetimlerinde Yeni Dönem
Trafik ekipleri, rutin denetimlerde artık sürücü belgelerinin arka yüzündeki kodları da kontrol edecek. Özellikle şehirler arası yollarda ve trafik yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yapılan denetimlerde, sağlık raporu süresi geçmiş sürücülere yönelik işlemler artırılacak. Emniyet yetkilileri, sürücülerin ehliyetlerinin arka yüzündeki kodları öğrenmeleri ve buna göre hareket etmeleri gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, ehliyet yenileme başvurularında sağlık raporunun eksiksiz olması gerektiği, aksi halde işlemlerin tamamlanamayacağı ifade ediliyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı'nın ortak yürüttüğü çalışmalar kapsamında, sürücü belgelerindeki kodların dijital ortama aktarılması ve e-Devlet üzerinden sorgulanabilmesi için altyapı çalışmaları sürüyor. Bu sayede, sürücüler kendi ehliyetlerindeki kodları ve sağlık raporu sürelerini kolayca takip edebilecek. Aynı zamanda, trafik ekiplerinin elindeki mobil cihazlarla ehliyet bilgilerine hızlı erişim sağlanarak denetimlerin etkinliği artırılacak.
Uzmanlardan Uyarılar
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan trafik güvenliği uzmanları, ehliyetlerdeki sağlık kodlarının sadece bir formalite olmadığını, doğrudan trafik güvenliğini etkilediğini belirtiyor. Özellikle görme, işitme veya hareket kabiliyetiyle ilgili sağlık sorunları olan sürücülerin, belirtilen periyotlarda kontrol yaptırmaması halinde kaza riskinin arttığı ifade ediliyor. Uzmanlar, sürücülerin ehliyetlerinin arka yüzündeki kodları öğrenmek için Emniyet Genel Müdürlüğü'nün ilgili birimlerine veya e-Devlet'e başvurabileceğini hatırlatıyor.
Öte yandan, sürücü belgesi yenileme işlemlerinde sağlık raporu almak için aile hekimlerine veya hastanelere başvuran vatandaşlar, randevu sürelerinin uzun olmasından şikayet ediyor. Sağlık Bakanlığı yetkilileri, bu yoğunluğu azaltmak için aile sağlığı merkezlerinde ek randevu imkanları sağlandığını belirtiyor. Ayrıca, özel hastanelerden alınan sağlık raporlarının da geçerli olduğu, ancak raporun sürücü belgesi yenileme için gerekli tüm tetkikleri içermesi gerektiği vurgulanıyor.
Sonuç olarak, ehliyetini kontrol etmeyen trafiğe çıkamayacak. Sürücü belgelerinin arka yüzündeki kodlar, sürücülerin araç kullanma şartlarını ve sağlık kontrolü sürelerini belirleyerek trafik güvenliğine katkı sağlıyor. Yetkililer, sürücüleri ehliyetlerinin arka yüzünü kontrol etmeye ve sağlık raporu sürelerini takip etmeye çağırıyor. Bu düzenlemeye uymayan sürücüler, trafikte para cezası ve ehliyetin geçersiz sayılması gibi yaptırımlarla karşılaşabilecek. Trafik güvenliği için atılan bu adım, hem sürücülerin hem de yayaların can güvenliğini korumayı amaçlıyor.
