Türkiye'de eğitim sisteminin sınav başarıları üzerinden değerlendirilmesi, uzmanlara göre ülkenin geleceği açısından ciddi riskler taşıyor. Eğitimci Abdullah Yüksel, 'Bir ülkenin geleceği, sınav sonuçları açıklandığında değil; o sonuçlara şaşırmamayı öğrendiği gün tehlikeye girer' diyerek sistemi eleştirdi. Yüksel, eğitimde muhasebe kavramını sorgularken, gerçek başarının sorgulama becerisiyle ölçülmesi gerektiğini savunuyor.
Sınav Odaklı Sistemin Getirdiği Sorunlar
Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre, her yıl milyonlarca öğrenci merkezi sınavlara giriyor. Ancak uzmanlar, bu sınavların yalnızca bilgi ezberlemeyi ödüllendirdiğini, eleştirel düşünmeyi ise geri planda bıraktığını belirtiyor. Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) hazırlanan öğrenciler, yıllarını test çözerek geçiriyor. Oysa Finlandiya gibi başarılı eğitim sistemlerinde sınav sayısı oldukça az ve öğrencilerin yaratıcılığına odaklanılıyor.
Eğitim uzmanları, Türkiye'deki sınav sonuçlarına gösterilen aşırı reaksiyonun aslında sistemdeki yapısal sorunları gizlediğini ifade ediyor. 'Her yıl aynı tablo: sınav sonuçları açıklanıyor, kısa süreli bir heyecan, ardından yine aynı tartışmalar' diyen Yüksel, bu döngünün kırılması gerektiğini vurguluyor.
Eğitimde Hesap Verebilirlik ve Muhasebe Kavramı
Yüksel'e göre eğitimde muhasebe, sadece sayısal başarıları değil, aynı zamanda öğrencilerin sorgulama, problem çözme ve öğrenmeyi öğrenme becerilerini de kapsamalı. 'Bir öğrencinin TEOG veya LGS'de aldığı puan, onun gerçek potansiyelini yansıtmaz' diyen Yüksel, bu sınavların öğrencilerin yaratıcılığını kısıtladığını belirtiyor.
Eğitim sisteminin temel amacının bireyleri hayata hazırlamak olduğunu hatırlatan Yüksel, şu anki sistemin ise yalnızca bir sonraki sınava hazırladığını ifade ediyor. 'Öğrenciler, sınav geçtikten sonra bilgileri unutuyor. Bu, gerçek öğrenme değil' diyor.
Uzmanlar, eğitim politikalarının sınav sonuçlarına göre şekillendirilmesinin uzun vadede ülkenin insan kaynağını daralttığını, eleştirel düşünen birey sayısını azalttığını belirtiyor. Hâlbuki 21. yüzyıl becerileri denilen yetkinlikler arasında en önemlileri yaratıcı düşünme, iş birliği ve iletişim becerileri.
Abdullah Yüksel, 'Bir ülkenin geleceği, sınav sonuçlarına şaşırmamayı öğrendiği gün tehlikeye girer' sözüyle, sistemi sorgulamayan bir toplumun gelişemeyeceğini vurguluyor. 'Sınav sonuçlarına alışmak, aslında düşük beklentiye razı olmaktır' diyen Yüksel, eğitimde reformun kaçınılmaz olduğunu düşünüyor.
Milli Eğitim Bakanı'nın son açıklamalarında, sınav sisteminde değişiklik sinyali vermesi, Yüksel'in görüşlerini destekler nitelikte. Ancak uzmanlar, yapılacak değişikliklerin sadece sınav sayısını azaltmakla kalmayıp, eğitim anlayışını da kökten değiştirmesi gerektiğini söylüyor.
Türkiye'nin eğitim politikalarının yeniden yapılandırılması gerektiği aşikâr. Sınav odaklı sistem, kısa vadede başarı getirse de uzun vadede toplumun düşünsel gelişimine ket vuruyor. Abdullah Yüksel'in de belirttiği gibi, 'Sınav sonuçlarına şaşırmamak, aslında sistemin çöküşünü kabullenmek demektir.' Bu nedenle eğitimde muhasebe kavramı, sadece notlar ve puanlar üzerinden değil, öğrencilerin gerçek potansiyellerini ortaya çıkaracak yöntemlerle yeniden tanımlanmalı.
