Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) 2026 yılı ilk yarısına ilişkin Mali Durum ve Beklentiler Raporu, eğitim bütçesindeki önceliklerin dini ve mesleki eğitimden yana kullanıldığını gösteriyor. Rapora göre, imam hatip okulları ile mesleki ve teknik eğitim kurumlarına yalnızca altı ayda 182,4 milyar TL kaynak ayrıldı. Bu rakam, genel ortaöğretim okullarına ayrılan kaynağın açık ara önünde yer alıyor. Eğitim sendikaları ve muhalefet partileri, bu durumun eğitimde fırsat eşitliğini zedelediğini ve öğrencilerin yönlendirilmesinde ideolojik bir yaklaşım izlendiğini savunuyor.
Bütçe Dağılımındaki Uçurum
MEB'in raporunda yer alan verilere göre, 2026 yılının ilk altı ayında imam hatip liseleri ve mesleki ve teknik Anadolu liseleri için toplam 182,4 milyar TL ödenek kullanıldı. Genel ortaöğretim kurumları (Anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri gibi) için ise bu rakamın çok altında bir bütçe ayrıldığı belirlendi. Örneğin, genel liseler için ayrılan ödenek 50 milyar TL'nin altında kaldı. Bu fark, öğrenci başına yapılan harcamalarda da kendini gösteriyor: İmam hatip öğrencisi için yaklaşık 85 bin TL harcanırken, genel lise öğrencisi için bu tutar yalnızca 65 bin TL civarında kaldı. Bu eşitsizlik, sınıf mevcutları, fiziki altyapı ve ek ders ücretleri gibi kalemlere de yansıyor.
Raporun detaylarına göre, mesleki eğitime yapılan yatırımın büyük kısmı atölye ve laboratuvar kurulumuna, makine parkurlarının yenilenmesine ve işletmelerde beceri eğitimi gören öğrencilere ödenen desteklere gitti. Dini eğitimde ise imam hatip okullarının pansiyon kapasitelerinin artırılması, Kur'an-ı Kerim dersleri için materyal desteği ve öğretmen atamaları öne çıkan başlıklardı. Bu durum, hükümetin 2023 seçim beyannamesinde vaat ettiği "mesleki eğitimi güçlendirme" ve "manevi değerler eğitimi" politikalarının bütçeye yansıması olarak değerlendiriliyor.
Sendikalar ve Muhalefetten Tepki
Eğitim-İş Sendikası Genel Başkanı Kadem Özbay, yaptığı yazılı açıklamada, "Bu bütçe dağılımı, eğitim sistemimizi bilimden uzaklaştıran, öğrencileri küçük yaşta meslek seçmeye veya dini eğitime yönlendiren bir anlayışın ürünüdür. Genel liselerin fiziki koşulları, laboratuvar imkânları ve öğretmen ihtiyacı göz ardı ediliyor. Bu durum, fırsat eşitliğini tamamen ortadan kaldırıyor." ifadelerini kullandı. CHP Milli Eğitim Bakanlığından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Suat Özçağdaş ise, "Bu rapor, AKP hükümetinin eğitimdeki ideolojik dönüşümünün belgesidir. Çocuklarımızın geleceğini meslek odalarının ve cemaatlerin insafına terk ediyorlar." dedi.
Muhalefet partileri, bu eşitsizliğin giderilmesi için acil bir araştırma komisyonu kurulmasını ve bütçenin yeniden dengelenmesini talep etti. Eğitim Reformu Girişimi (ERG) de yaptığı basın açıklamasında, "Eğitim harcamalarının okul türlerine göre dağılımı, öğrencilerin akademik başarısını ve toplumsal fırsat eşitliğini doğrudan etkiler. Bu tablo, kaynakların verimli kullanılmadığını gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.
Bakanlık Savunması
MEB yetkilileri ise bu eleştirilere yanıt vererek, mesleki eğitime yapılan yatırımın ülkenin kalkınma hedefleri doğrultusunda olduğunu, imam hatip okullarının ise toplumun manevi değerlerine hizmet ettiğini savundu. Bakanlık kaynakları, "Mesleki eğitim, istihdam odaklı bir eğitim modelidir ve gençlerimizin iş bulmasını kolaylaştırır. İmam hatip liseleri ise sadece din eğitimi vermiyor, aynı zamanda fen ve sosyal bilimlerde de güçlü bir müfredata sahiptir. Bu okulların fiziki şartlarının iyileştirilmesi, öğrencilerin daha iyi eğitim almasını sağlar." açıklamasında bulundu. Ayrıca, genel liselerin de bütçeden pay aldığını ancak bu okulların ihtiyaçlarının görece daha az olduğunu iddia ettiler.
Ancak eğitim uzmanları, genel liselerin üniversiteye hazırlık sürecindeki kritik rolüne dikkat çekerek, bu okullara ayrılan kaynağın azaltılmasının öğrencilerin akademik başarılarını olumsuz etkileyeceğini belirtiyor. Türkiye genelinde yapılan TYT-AYT sonuçları incelendiğinde, imam hatip liselerinin başarı ortalamasının genel liselerin gerisinde olduğu görülüyor. Bu durum, kaynak dağılımının eğitim kalitesini artırmaktan ziyade siyasi önceliklere göre şekillendiği izlenimini güçlendiriyor.
Eğitimde Fırsat Eşitliği Bağlamı
Bu tartışma, Türkiye'nin eğitim politikalarındaki dönüşümün bir parçası. 2002’den bu yana iktidarda olan AK Parti, imam hatip liselerinin sayısını üç katına çıkardı ve mesleki eğitimi özendirmek için çeşitli teşvikler getirdi. Ancak bu politikalar, seküler eğitimden yana olan kesimler tarafından sürekli eleştirildi. Avrupa Birliği ilerleme raporlarında da Türkiye’nin eğitim sisteminde fırsat eşitliğinin sağlanması gerektiği vurgulanıyor. Öte yandan, ekonomik krizin derinleştiği bir dönemde, eğitim bütçesinin daraltıldığı ve okulların artan maliyetlerle baş etmeye çalıştığı biliniyor. Bu nedenle, kaynakların hangi okullara ne kadar gittiği, sadece bir istatistik değil; aynı zamanda ülkenin geleceğine dair bir tercih göstergesi.
Sonuç olarak, MEB'in bütçe raporu, eğitimdeki ideolojik kutuplaşmanın somut bir kanıtı olarak değerlendirilebilir. Dini ve mesleki eğitime yapılan yatırımların, genel ortaöğretimin aleyhine genişlemesi, öğrencilerin yeteneklerine göre değil, toplumsal algılara göre yönlendirildiği endişesini beraberinde getiriyor. Milli Eğitim Bakanı'nın yakında yapacağı açıklamada bu eleştirilere nasıl yanıt vereceği merakla bekleniyor.
