Edirne’de buğday üreticisi Erdal Akgün, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) açıkladığı buğday alım fiyatına sert tepki gösterdi. Akgün, “Devletimizi idare eden insanların bunu mutlaka gözden geçirmesi gerektiğine inanıyorum. Bu ezilme artık bizi una çevirdi. Un buğdaydan olur. Ama bizi eze eze en sonunda un yaptılar” ifadelerini kullandı.
TMO alım fiyatı beklentilerin altında kaldı
TMO, 2024 yılı buğday alım fiyatını ton başına 9 bin 200 lira olarak açıkladı. Geçen yıl 7 bin 500 lira olan fiyat, yüzde 22,7 artışa rağmen çiftçinin maliyetlerini karşılamaktan uzak. Üreticiler, mazot, gübre, ilaç ve işçilik maliyetlerindeki yüksek artışlar nedeniyle bu fiyatın zarar ettirdiğini belirtiyor. Edirne Ziraat Odası Başkanı da yaptığı açıklamada, “Çiftçimiz borç batağında, bu fiyatla ayakta kalması mümkün değil” diye konuştu.
Üreticiden hükümete çağrı
Erdal Akgün, “Biz toprağa ekerken umutla ekiyoruz, kaldırırken hüsranla topluyoruz. Devletimizin çiftçiyi koruması gerekiyor. Enflasyon karşısında bu fiyat eriyip gidecek” dedi. Akgün, yetkililere seslenerek fiyatın en az 11-12 bin lira seviyesine çekilmesini talep etti. Aksi halde birçok çiftçinin üretimden vazgeçeceğini, bunun da gıda güvenliğini tehdit edeceğini vurguladı.
Geçmiş yıllarla kıyaslama
Geçen yıl buğdayın tonu 7 bin 500 liradan alınırken, girdi maliyetleri yüzde 40-50 oranında artmıştı. Bu yıl TMO fiyatına yapılan artış, girdi enflasyonunun gerisinde kaldı. Uzmanlar, bu durumun kırsal kesimde gelir dağılımını bozduğunu ve şehirlere göçü hızlandırdığını belirtiyor. Edirne’de buğday ekim alanlarının son 5 yılda yüzde 15 azaldığına dikkat çekiliyor.
- Mazot fiyatı son bir yılda yüzde 65 arttı.
- Gübre fiyatları yüzde 80’in üzerinde yükseldi.
- İlaç ve tohum fiyatları da benzer oranlarda arttı.
Tarım politikalarına eleştiri
Sektör temsilcileri, tarım politikalarının kısa vadeli ve tepkisel olduğunu, stratejik bir planlamanın yapılmadığını ifade ediyor. “Her yıl aynı çıkmazı yaşıyoruz. Fiyat açıklanıyor, çiftçi sokaklara dökülüyor, sonra birkaç kuruş zam yapılıyor” diyen Ziraat Mühendisleri Odası yetkilileri, kalıcı çözüm olarak tarımsal desteklerin enflasyona endekslenmesi gerektiğini savunuyor.
Bağımsız değerlendirme
Buğday, stratejik bir ürün. Türkiye’nin hububat üretiminin büyük kısmını karşılayan Trakya, aynı zamanda tarımsal istihdamda da önemli bir role sahip. TMO’nun fiyat politikası sadece çiftçinin cebini değil, gıda arz güvenliğini ve kırsal kalkınmayı da etkiliyor. Girdi maliyetlerindeki artış karşısında alım fiyatının düşük kalması, üretimin azalmasına ve ithalat bağımlılığının artmasına yol açma riski taşıyor. Yetkililerin bu denklemi yeniden kurması elzem.
