6 Şubat 2023 depremlerinde 1.480 kişinin hayatını kaybettiği Ebrar Sitesi ile ilgili davalarda yeni bir kritik belge gün yüzüne çıktı. Kahramanmaraş'ta bulunan ve depremde tamamen yıkılan sitenin imar planlarının Mülga Kahramanmaraş Belediye Meclisi tarafından onaylandığı, bu kararla sitenin bulunduğu bölgenin imara açıldığı tespit edildi. Daha önce hazırlanan bilirkişi raporunda, imar sürecinde yer alanların 'asli kusurlu' olduğu belirtilmişti. Yeni gelişme, sorumluluk zincirinin belediye meclisine kadar uzandığını gösteriyor.
İmar Planları Meclis'ten Geçmiş
Ebrar Sitesi'nin yıkımına ilişkin açılan davalardan birinde, bilirkişi heyetinin hazırladığı raporun yanı sıra imar planlarının onay süreci de incelendi. Edinilen bilgiye göre, sitenin bulunduğu alanı kapsayan 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planları, dönemin Kahramanmaraş Belediye Meclisi tarafından oy çokluğuyla kabul edilmişti. Bu planlar, sitenin yüksek katlı ve yoğun yapılaşmaya izin veren şekilde düzenlenmesine olanak sağlıyordu. Planların yürürlüğe girmesiyle birlikte bölgede inşaat faaliyetleri hız kazandı ve Ebrar Sitesi bu kapsamda inşa edildi.
Deprem sonrası yapılan incelemelerde, sitenin zemin etüdü, yapı denetimi ve proje aşamalarında ciddi ihmaller olduğu ortaya çıkmıştı. Bilirkişi raporunda, yapının deprem yönetmeliklerine uygun olmadığı ve imar planlarının da yapı yoğunluğunu artırarak riski büyüttüğü vurgulanmıştı. Bu bağlamda, imar planlarını onaylayan belediye meclisi üyelerinin de sorumluluk zincirinde yer alabileceği ifade ediliyor.
Bilirkişi Raporu: 'Asli Kusurlu' Tespiti
Daha önce açıklanan bilirkişi raporunda, Ebrar Sitesi'nin yıkımında birinci derecede sorumlu olarak yapı müteahhidi, proje müellifi ve yapı denetim firması gösterilmişti. Ancak raporda, imar planlarını hazırlayan ve onaylayan kamu görevlilerinin de 'asli kusurlu' olduğu belirtilmişti. Bu tespit, belediye meclisinin aldığı kararların da sorgulanmasına neden oldu. Rapor, planların deprem bilimi ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğunu, zemin yapısına uygun olmayan yükseklik ve yoğunluğa izin verildiğini ortaya koydu.
Kahramanmaraş Belediyesi'nin eski meclis üyeleri, o dönemde alınan kararların 'teknik ekiplerin hazırladığı raporlar doğrultusunda' alındığını savunuyor. Ancak bilirkişi raporu, meclis üyelerinin bu raporları yeterince denetlemediği veya bilinçli olarak göz ardı ettiği yönünde güçlü kanıtlar sunuyor.
Hukuki Süreç ve Sorumluluk
Ebrar Sitesi davasında şu ana kadar 140'ın üzerinde sanık yargılanıyor. Bunlar arasında müteahhitler, mühendisler, yapı denetçileri ve belediye çalışanları bulunuyor. Ancak imar planlarını onaylayan belediye meclisi üyelerinin bu davada sanık olarak yer alıp almayacağı henüz netleşmedi. Mağdur aileleri ve avukatları, meclis üyelerinin de yargılanması için girişimlerde bulunuyor. Hukukçular, belediye meclisinin plansal kararlarının idari yargıda iptal edilebileceğini, ancak cezai sorumluluk için kasıt veya ihmali kanıtlamak gerektiğini ifade ediyor.
Öte yandan, depremin ardından Kahramanmaraş'ta inşa edilecek yeni yapılar için imar planları yeniden düzenlendi. Yeni planlarda yapı yükseklikleri düşürüldü ve zemin etütleri daha sıkı denetime tabi tutuluyor. Ancak Ebrar Sitesi faciası, plansal kararların hayati önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
Bağımsız bir değerlendirmeyle, Ebrar Sitesi davası, Türkiye'deki imar süreçlerinde siyasi ve bürokratik sorumluluğun ne kadar geniş olduğunu gösteriyor. Belediye meclisinin onayı olmadan hiçbir imar planı yürürlüğe giremez. Bu nedenle, yaşanan faciada meclis üyelerinin de hesap vermesi, benzer felaketlerin önlenmesi açısından caydırıcı olacaktır. Sorumluluğun sadece müteahhit ve mühendislerde değil, plansal kararları alan kamu iradesinde de aranması, adaletin tesisinde kritik önem taşıyor.
