Ebola virüsünün yeni bir varyantı Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (KDC) hızla yayılıyor. Mevcut aşı ve tedavilere karşı dirençli olan bu varyant, uluslararası sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi sözcüsü Mahamud, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, varyantın bilinen tüm ilaçlara karşı bağışık olduğunu ve şu ana kadar 47 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Salgın, ülkenin kuzeyindeki Equateur eyaletinde yoğunlaşırken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bölgede acil müdahale ekipleri oluşturdu.
Yeni varyant neden tehlikeli?
DSÖ verilerine göre yeni varyant, Ebola virüsünün Zaire türüne dayanıyor ancak yüzey proteinlerinde önemli mutasyonlar taşıyor. Bu mutasyonlar, mevcut aşıların (örneğin rVSV-ZEBOV) ve antiviral ilaçların etkisiz kalmasına neden oluyor. Salgının başlangıcından bu yana 112 vaka tespit edilirken, ölüm oranı %42 olarak kaydedildi. Enfeksiyonun ilk belirtileri ateş, baş ağrısı ve kas ağrılarıyla başlıyor, ardından iç kanamalara yol açıyor. Kuluçka süresinin 2 ila 21 gün arasında değişmesi, temas takibini zorlaştırıyor.
Küresel alarm ve alınan önlemler
BM sağlık ekipleri, bölgedeki hareketliliği kısıtlamak için seyahat yasakları ve karantina uygulamaları başlattı. Komşu ülkeler Uganda, Ruanda ve Güney Sudan sınır kontrollerini artırdı. Mahamud, “Varyantın sınırları aşma potansiyeli yüksek, bu nedenle küresel bir hazırlık seferberliği başlatılmalı” dedi. DSÖ, acil toplanan bilim kurulunda yeni bir aşı geliştirilmesi için 200 milyon dolarlık fon talebinde bulundu. Ancak klinik denemelerin en az 18 ay süreceği belirtiliyor. Bu arada, KDC hükümeti halkı hijyen kurallarına uymaya ve şüpheli vakaları bildirmeye çağırdı.
Geçmiş Ebola salgınları ve bugünkü durum
Ebola, ilk kez 1976'da Sudan ve KDC'de tespit edildi. 2014-2016 Batı Afrika salgınında 11 bin 300'den fazla kişi hayatını kaybetti. 2018-2020'de KDC'deki salgında da 2,200'den fazla ölüm yaşandı. O dönem geliştirilen aşı ve tedaviler sayesinde ölüm oranı %25'e kadar düşürülmüştü. Ancak yeni varyant, bilim insanlarını “virüsün yeniden kazanılmış saldırganlığı” ile karşı karşıya bıraktı. KDC'nin sağlık sistemi, yıllardır süren çatışmalar ve yetersiz altyapı nedeniyle bu tür salgınlarla mücadelede zorlanıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin de virüsün yayılımında rol oynayabileceğini, çünkü orman alanlarının daralmasının yaban hayatı-insan temasını artırdığını belirtiyor.
Dünya genelinde Ebola vakaları artarken, DSÖ 18 Mart 2025 itibarıyla uluslararası önemi haiz bir halk sağlığı acil durumu ilan edip etmeyeceğini değerlendiriyor. Mahamud, toplantıda “Bu varyant, sadece KDC'nin değil tüm dünyanın sorunudur. Geçmişten ders çıkarmazsak, felaket kaçınılmaz olur” dedi. KDC'deki durum, küresel sağlık güvenliğindeki eşitsizlikleri bir kez daha gün yüzüne çıkardı: aşıların adil dağıtımı ve hızlı müdahale kapasitesi hayati önem taşıyor.
