Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Sağlık Acil Durum Uyarıları ve Müdahale Operasyonları Direktörü Abdirahman Mahamud, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (KDC) devam eden Ebola salgınına ilişkin endişe verici açıklamalarda bulundu. Mahamud, salgında kontrol eğrisinin çok gerisinde olduklarını belirterek, test ve temas takibi çalışmalarının yetersiz kaldığını ifade etti. DSÖ yetkilisi, virüsün yayılma hızının mevcut müdahale kapasitesinin üzerinde olduğunu ve durumun kritik bir noktaya geldiğini vurguladı.
Salgının boyutları ve zorluklar
KDC'nin Kuzey Kivu eyaletinde aylardır devam eden Ebola salgını, son haftalarda yeniden şiddetlenerek uluslararası toplumun dikkatini çekti. DSÖ verilerine göre, bugüne kadar 100'den fazla vaka tespit edildi ve ölü sayısı 50'ye yaklaştı. Ancak Mahamud, gerçek vaka sayısının bildirilenden çok daha yüksek olabileceğini, çünkü test kapasitesinin sınırlı olduğu bölgelerde hastalığın teşhis edilemeden yayıldığını kaydetti. Ayrıca, çatışma bölgelerinde sağlık ekiplerinin erişim güçlüğü çektiği ve güvenlik endişelerinin müdahaleyi aksattığı bildirildi.
Temas takibindeki aksaklıklar
Ebola salgınlarında en kritik önlemlerden biri olan temas takibi, KDC'de istenilen düzeyde yürütülemiyor. Mahamud, vakaların yalnızca yarısına yakınında temaslılarının tespit edildiğini, bu oranın salgının kontrolü için yeterli olmadığını ifade etti. Ayrıca, aşı kampanyalarının da planlandığı gibi ilerlemediği, bazı bölgelerde aşıya karşı tereddütün yüksek olduğu aktarıldı. DSÖ, yerel halkın güvenini kazanmak ve sağlık hizmetlerine erişimi artırmak için ek kaynak ve personel seferber etmeye çalışıyor.
Bölgesel istikrarsızlık ve sağlık krizi
KDC'nin doğusundaki Kuzey Kivu, uzun yıllardır silahlı gruplar ve etnik çatışmalar nedeniyle istikrarsız bir bölge. Bu durum, sağlık çalışanlarının güvenliğini tehdit ederken, halkın sağlık merkezlerine ulaşmasını da engelliyor. Ebola'nın yanı sıra kızamık, kolera gibi diğer salgın hastalıklar da aynı bölgede etkili oluyor. DSÖ, sağlık sisteminin çökmüş durumda olduğunu ve acil uluslararası desteğe ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Komşu ülkeler Uganda ve Ruanda da sınır önlemlerini artırmış durumda.
Ebola virüsü, yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrıları, kusma ve iç kanamalarla seyreden bir hastalık. Mortalite oranı, suşa ve sağlık hizmetlerine erişime bağlı olarak %25 ile %90 arasında değişiyor. Şu anda KDC'de kullanılan Ervebo aşısı, Zaire türüne karşı etkili olsa da lojistik zorluklar aşılamayı sınırlıyor.
Değerlendirme
DSÖ'nün bu uyarısı, uluslararası toplumun KDC'deki krize daha fazla kaynak ayırması gerektiğini ortaya koyuyor. Kontrol çabalarının gerisinde kalmak, sadece bölgesel değil küresel bir sağlık tehdidi anlamına geliyor. 2014-2016 Batı Afrika salgınından çıkarılan derslere rağmen, benzer hataların tekrarlanması, yeni bir küresel krizin habercisi olabilir. Bilim insanları, erken müdahale ve toplum temelli yaklaşımların önemini vurgularken, siyasi istikrarın sağlanmasının da salgın kontrolünde kritik olduğu açık.
